Anaklisis
Anaclisis
Tanım
Bir bireyin, duygusal veya fiziksel gereksinimlerinin karşılanması için bir başka kişiye aşırı düzeyde ve bebeklik dönemindeki ebeveyn bağına benzer biçimde bağımlı olması durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Otuzlu yaşlarında olan bir danışanın, en basit günlük kararları (ne giyeceği, hangi iş teklifini değerlendireceği) dahi eşinin onayını almadan vermekte büyük bir panik yaşaması, en küçük bir ayrılıkta yoğun terk edilme anksiyetesi geliştirmesi klinik düzeyde anaklisis örneğidir.
Derin Analiz
Klasik psikanalitik teoride Freud tarafından ilk olarak cinselliğin benlik içgüdülerine ve hayatta kalma dürtülerine (beslenme, korunma) dayandığı süreci tanımlamakta kullanılan anaklisis, daha sonra kişilerarası dinamiklerdeki aşırı bağımlılık örüntülerini açıklamak üzere genişletilmiştir. Bu olgu, bireyin kendi özerkliğini kuramaması ve içsel regülasyon kapasitesinin eksikliği nedeniyle dışsal bir nesneye (figüre) patolojik bir yaslanma hali sergilemesiyle karakterizedir. Gelişimsel süreçte erken dönem anne-bebek ikiliğindeki ayrışma-bireyselleşme evresindeki takılımlarla doğrudan ilişkilendirilir. Yetişkinlikte ortaya çıkan anaklitik yönelimler, terk edilme korkusu, sürekli onay arayışı ve yalnız kalma tahammülsüzlüğü gibi somut klinik görünümlerle kendini gösterir.
Etimoloji
Antik Yunanca 'anaklisis' (ἀνάκλισις) kelimesinden türetilmiştir; 'yaslanmak', 'dayanmak' veya 'arkaya yaslanmak' anlamına gelen 'anaklinein' fiilinin türevidir.
Karıştırmayın
Bağımlı Kişilik Bozukluğu ile sıklıkla karıştırılır; bağımlı kişilik bozukluğu daha geniş bir DSM-5 tanı kategorisiyken, anaklisis bu durumun psikanalitik kökenini ve özellikle erken dönem nesne ilişkilerindeki yaslanma dinamiklerini ifade eder.