Artan-azalan Seriler
Ascending–descending Series
Tanım
Psikofizikte sınırlar yönteminde kullanılan; uyarıcı büyüklüğünün kademeli olarak artırıldığı (artan) veya azaltıldığı (azalan) iki uyarıcı setidir.
Örnek Vaka / Uygulama
İşitme eşiğinin tespiti için yapılan saf ses odyometrisi testinde, sesin çok düşük bir frekanstan başlayarak duyulur hale gelene kadar yavaşça açılması (artan seri) ve yüksek sesten başlayarak duyulmaz olana kadar kısılması (azalan seri) prosedürün ta kendisidir.
Derin Analiz
Klasik psikofizik ölçüm yöntemlerinden biri olan sınırlar yönteminin (method of limits) temel omurgasını oluşturur. Duyusal eşiklerin saptanmasında deneklerin bilişsel önyargılarını, alışma (habituation) ve sebat etme (perseveration) hatalarını dengelemek amacıyla çift yönlü olarak tasarlanmıştır. Artan seride uyarıcı başlangıçta eşik altındadır ve fark edilene kadar kademeli artırılır; azalan seride ise eşik üstünden başlatılarak algılanamaz hale gelene kadar azaltılır. Bu iki serinin ortalaması, deneklerin mutlak veya fark eşiğinin (absolute or difference threshold) hesaplanmasında psikofiziksel fonksiyonun eğimini belirler.
Etimoloji
Latince 'ascendere' (yukarı tırmanmak) ve 'descendere' (aşağı inmek) fiillerinden türetilmiş, psikofizikte uyarıcı yoğunluğunun manipülasyon yönünü belirten teknik terimler.
Karıştırmayın
Sabit uyarılar yöntemi (method of constant stimuli) ile karıştırılabilir; ancak sınırlar yönteminde uyarıcılar düzenli bir sıra ve kademeyle ilerlerken, sabit uyarılar yönteminde rastgele sunulurlar.