Benlik Bütünlüğüne Karşı Umutsuzluk (İntegrity Versus Despair) | Psikoloji Sözlüğüm

Tanım

Erik Erikson'un psikososyal gelişim kuramının ileri yaş dönemini kapsayan sekizinci ve son evresidir; bireyin geçmiş yaşamının muhasebesini yaparak ya tatmin ve huzura (benlik bütünlüğü) ya da pişmanlık ve korkuya (umutsuzluk) ulaşmasını ifade eder.

Örnek Vaka / Uygulama

78 yaşındaki Ahmet Bey, torunlarıyla vakit geçirirken ve geçmişte kurduğu mesleki ve ailevi bağları düşünürken huzur duymakta, hatalarını kabullenerek ölüm fikrini sükûnetle karşılamaktadır; aynı yaşlardaki Mehmet Bey ise tüm ömrünü yanlış kararlarla harcadığına inanarak sürekli bir acı çekmekte ve ölümden korkmaktadır.

Derin Analiz

Gelişimsel psikoloji ve psikodinamik çerçevede bu evre, Erikson'un yaşam boyu gelişim modelinin doruk noktasıdır. Yaşlılık döneminde bireyler üretkenliklerini yitirme, fiziksel gerileme ve ölüm gerçeğiyle yüzleşirler. Geçmişteki seçimlerin, başarıların ve başarısızlıkların retrospektif değerlendirmesi yapılır. Eğer birey yaşamını anlamlı ve bütüncül bir yapı olarak algılarsa, ölüm kaygısıyla baş etme gücü veren 'benlik bütünlüğü' (ego integrity) gelişir. Aksi halde, kaçırılan fırsatlar, atıl kalan potansiyeller ve telafisi mümkün olmayan zamanlar nedeniyle yoğun bir acı, öfke ve 'umutsuzluk' hâkim olur. Bu durum, klinik gerontolojide depresyon ve anksiyete bozukluklarının yaşlılık dönemindeki kökenlerinden biri olarak incelenir.

Etimoloji

Latince 'integritas' (bütünlük, tamlık, bozulmamışlık) ve 'desperare' (ümidi kesmek, umudunu yitirmek; de- [olumsuzluk] + sperare [umut etmek]) köklerine dayanır.

Karıştırmayın

Üretkenliğe karşı durgunluk (generativity vs. stagnation) evresiyle karıştırılabilir; ancak o evre orta yetişkinlikte üretme ve gelecek nesillere rehberlik etme odağındayken, benlik bütünlüğüne karşı umutsuzluk yaşlılıkta geçmişin değerlendirilmesiyle ilgilidir.