Beyin Bankası
Brain Bank
Tanım
Nörolojik ve psikiyatrik bozuklukların postmortem histopatolojik incelemelerini, moleküler analizlerini ve beyin haritalama çalışmalarını mümkün kılmak amacıyla nörodejeneratif hastalık geçmişi olan bireylerin beyin dokularının toplandığı ve saklandığı sistematik biyolojik arşiv programı.
Örnek Vaka / Uygulama
Yirmi yıl boyunca Alzheimer hastalığı takibinde olan ve ölümünden sonra beynini bilime bağışlayan bir hastanın doku örnekleri beyin bankasına alınır; nöropatologlar bu örnekleri kullanarak hipokampustaki nörofibriler yumakların yoğunluğunu ve amiloid-beta plak dağılımını immunohistokimyasal yöntemlerle haritalandırır.
Derin Analiz
Nörobilim ve nöropatoloji araştırmalarında 'brain bank' yapıları, canlı insan beyninde ulaşılamayan hücresel ve subselüler düzeydeki verilerin elde edilmesinde kritik bir metodolojik basamaktır. Alzheimer, Parkinson, ALS ve şizofreni gibi etiyolojisi tam olarak çözülememiş patolojilerin kesin tanısı ve postmortem histolojisi ancak bu arşivlerden sağlanan doku örnekleriyle doğrulanır. Süreç, donörün yaşam döngüsü içerisindeki klinik verilerinin (nöropsikolojik testler, tıbbi geçmiş) ölüm sonrası elde edilen nöropatolojik bulgularla korele edilmesini (kliniko-patolojik korelasyon) sağlar. Doku bütünlüğünün korunması için ölüm ile otopsi arasındaki sürenin (postmortem interval - PMI) minimumda tutulması, örneklerin uygun fiksasyon (örn. formalin) veya kriyoprezervasyon (derin dondurma) yöntemleriyle saklanması moleküler biyolojik çalışmaların geçerliliği açısından hayati önem taşır.
Etimoloji
İngilizce 'brain' (Eski İngilizce 'brægen') ve 'bank' (Eski İtalyanca 'banca' [tezgâh/kasa]) kelimelerinin birleşiminden oluşan, biyolojik örneklerin muhafaza edildiği arşiv merkezi anlamındaki bileşik terim.
Karıştırmayın
Genetik veri tabanları ve kan bankaları ile karıştırılabilir; temel farkı, yaşayan bireylerden alınan sıvı veya DNA örnekleri yerine, santral sinir sisteminin postmortem katı doku mimarisini ve hücresel mimarisini saklamasıdır.