Bilirkişi
Expert Witness
Tanım
Mahkemelerde veya hukuki süreçlerde bilimsel, teknik ya da mesleki konularda uzmanlık görüşü bildiren yetkili kişi.
Örnek Vaka / Uygulama
Ağır bir ceza davasında, sanığın işlediği suç sırasında gerçeği algılama yeteneğinin 'akıl hastalığı' nedeniyle ortadan kalkıp kalkmadığını değerlendirmek üzere atanan bir klinik psikolog, MMPI (Minnesota Çok Yönlü Kişilik Envanteri) ve derinlemesine adli mülakat verilerini raporlayarak mahkemeye bilirkişi sıfatıyla sunum yapar.
Derin Analiz
Adli psikoloji ve hukuk psikolojisi bağlamında bilirkişilik, sübjektif klinik gözlemlerin objektif hukuki kriterlerle harmanlandığı kritik bir kavşaktır. Akıl sağlığı profesyonelleri bu rolde hareket ederken, bir klinik tanı koymaktan ziyade, sanığın cezai ehliyeti, vesayet veya çocuk velayeti gibi hususlarda mahkemenin karar mekanizmasına ampirik ve metodolojik dayanaklar sunarlar. Süreç, bilişsel önyargılardan arınmış, metodolojik olarak standardize edilmiş test bataryalarının ve adli mülakat tekniklerinin kullanımını zorunlu kılar. ABD federal hukukundaki Daubert kriterleri gibi standartlar, bilirkişinin sunduğu bilimsel metodolojinin geçerliliğini ve güvenilirliğini denetler.
Etimoloji
Latince 'experiri' [denemek, test etmek, tecrübe etmek] fiilinden türetilen 'expertus' [deneyimli, uzman] sıfatı ile Anglo-Sakson hukuk geleneğindeki tanık anlamını taşıyan 'witness' kelimesinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Olgu tanığı (fact witness) ile sıklıkla karıştırılır; olgu tanığı yalnızca bizzat gördüğü veya deneyimlediği olayları aktarırken, bilirkişi olay yerinde bulunmamış olsa dahi uzmanlık alanına giren konularda teknik analiz ve yorum yapma yetkisine aittir.
Keşfetmeye Devam Edin
Cezai Ehliyet
Criminal Responsibility
Bir sanığın, üzerine atılı suçu işlediği sırada fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama ve bu fiile göre davranışlarını yönlendirme yeteneğine sahip olması durumu.
Daubert Testi
Daubert Test
ABD Federal Mahkemelerinde uzman bilimsel tanıklığın kabul edilebilirliğini belirlemek amacıyla yargıçların uyguladığı güvenilirlik ve geçerlilik kriterleri bütünü.