Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Birey İçi Farklılıklar

İntraindividual Differences

Tanım

Tek bir bireyin farklı özellikler, davranışlar veya yetenekler arasındaki içsel varyasyonları.

Örnek Vaka / Uygulama

Bir psikolog tarafından uygulanan WAIS (Wechsler Yetişkin Zeka Ölçeği) testinde, bir danışanın sözel kavrama indeks puanının 130, çalışma belleği indeks puanının ise 90 olması, bu iki alan arasındaki 40 puanlık farkın birey içi farklılıklara net bir örneğidir.

Derin Analiz

Birey içi farklılıklar, psikometri ve gelişim psikolojisinde bireyin kendi içindeki çoklu boyutların incelenmesine odaklanır. Bireyler arası farklılıkların (interindividual differences) aksine, bu yaklaşım tek bir zihnin veya organizmanın zaman içindeki ya da farklı alanlardaki (örneğin matematiksel yetenek ile sözel beceri arasındaki) tutarsızlıklarını veya profillerini analiz eder. Bilişsel yetenek testleri, bu varyasyonları haritalandırarak kişinin güçlü ve zayıf bilişsel sütunlarını ortaya çıkarır. Longitudinal (boylamsal) çalışmalarda ise yaşlanma veya müdahale süreçlerinin tek bir bireyin gelişim eğrisi üzerindeki etkisini izlemek için temel bir istatistiksel parametredir.

Etimoloji

Latince 'intra-' (içinde, dahilinde) öneki ile 'individualis' (bireysel, bölünmez) kelimesinin birleşiminden türetilmiştir; tek bir öznenin kendi içindeki yapısal veya işlevsel çeşitliliğini ifade eder.

Karıştırmayın

Bireyler arası farklılıklar (interindividual differences) ile sıklıkla karıştırılır; bireyler arası farklılıklar birden fazla insan arasındaki kıyaslamaları incelerken, birey içi farklılıklar tek bir insanın kendi içindeki özellik varyasyonlarını inceler.