Biyolojik Yanılgı
Biological Fallacy
Tanım
Mantıksallık, kültür ve etik gibi tüm karmaşık insani olguların yalnızca katı biyolojik süreçlerle açıklanabileceğine dair şüpheli varsayım.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir psikiyatristin, bir bireyin yaşadığı yaygın anksiyete bozukluğunu yalnızca serotonerjik sistemin işlev bozukluğuna bağlaması, hastanın çocukluk travmalarını, ekonomik stres faktörlerini ve kültürel bağlamını tamamen yok sayması biyolojik yanılgıya klasik bir örnektir.
Derin Analiz
Epistemolojik ve metodolojik düzeyde doğalcı indirgemeciliğin (naturalistic reductionism) en belirgin tezahürlerinden biridir. Davranış bilimleri ve bilişsel bilimlerde, karmaşık psikososyal dinamiklerin, epigenetik, nörokimyasal veya genetik alt birimlere indirgenerek sosyokültürel bağlamdan koparılması hatasını ifade eder. Ekolojik psikoloji bağlamında ise, yaşamı yalnızca bireysel organizmanın biyolojik sınırlarıyla kısıtlayan ve ekosistemik bütünselliği göz ardı eden indirgemeci bir kör noktayı temsil eder. İstatistiksel ve nedensel çıkarımlarda, mikro düzeydeki biyolojik verilerin makro düzeydeki davranışsal ve kültürel fenomenleri tam anlamıyla temsil edemeyeceği gerçeğini göz ardı eder.
Etimoloji
İngilizce 'biological' (Yunanca 'bios' [yaşam] + 'logia' [bilim/çalışma] kökünden türetilmiştir) ve Latince 'fallacia' [aldatma, hile, yanıltıcı argüman] kelimelerinin birleşiminden oluşmuştur.
Karıştırmayın
İndirgemecilik (reductionism) kavramıyla sıkça karıştırılır; ancak biyolojik yanılgı, indirgemeciliğin özellikle biyolojik olmayan fenomenlerin açıklamasına biyolojiyi dayatma özel halini ifade eder. Biyolojizm ile de eş anlama gelmez, daha çok metodolojik bir çıkarım hatasıdır.