Biyolojik Yaş
Biological Age
Tanım
Bireyin takvimsel yaşından bağımsız olarak, hücresel, yapısal ve işlevsel fizyolojik bozulma ile kapasite değişimleri üzerinden belirlenen yaş düzeyidir.
Örnek Vaka / Uygulama
45 yaşında kronolojik yaşa sahip bir bireyin, düzenli egzersiz, düşük allostatik yük ve optimal beslenme alışkanlıkları sayesinde yapılan kardiyovasküler ve metabolik testlerinde 34 yaşında bir yetişkinin fizyolojik performans profiline sahip olması, biyolojik yaşın kronolojik yaştan geride olduğunu gösterir.
Derin Analiz
Biyolojik yaş, kronolojik zamanın ilerleyişinden ziyade organ sistemlerinin, metabolik süreçlerin ve hücresel bütünlüğün (telomer uzunluğu, DNA metilasyon paternleri, mitokondriyal işlev ve sistemik inflamasyon belirteçleri gibi) güncel durumunu nicel olarak yansıtır. Yaşlanma süreci homojen bir hızda gerçekleşmediği için, iki farklı birey aynı kronolojik yaşa sahip olmasına rağmen epigenetik saatler ve fizyolojik performans testleri (örn. maksimal oksijen tüketimi, vasküler esneklik) temel alındığında oldukça farklı biyolojik yaş skorları sergileyebilir. Klinik gerontoloji ve biyopsikoloji alanlarında, bu metrik kronik stres, advers çocukluk deneyimleri, genetik yatkınlık ve çevresel stresörlerin somatik dokular üzerindeki kümülatif aşınmasını (allostatik yük) ölçmek için kritik bir parametre olarak değerlendirilir.
Etimoloji
İngilizce 'biological' (Yunanca 'bios' [yaşam] + 'logos' [bilim/çalışma] kökünden türetilmiştir) ve 'age' (Cermen kökenli *aldą* [yaşlanmak, büyümek] kelimesinden evrilmiştir) terimlerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Kronolojik yaş ile karıştırılır; kronolojik yaş sadece doğum tarihinden bu yana geçen takvimsel süreyi ifade ederken, biyolojik yaş organizmanın içsel fizyolojik eskime derecesini ölçer.