Certiorari
Certiorari
Tanım
Üst mahkemenin, alt mahkemenin kararını incelemek üzere dosyanın kendisine gönderilmesini talep ettiği resmî bir yargısal denetim emridir.
Örnek Vaka / Uygulama
ABD Yüksek Mahkemesi'nin, eyalet temyiz mahkemesince karara bağlanmış karmaşık bir anayasal hak davasında alt mahkeme tutanaklarını incelemeyi kabul etmesi ve taraflara 'writ of certiorari' tebliğ etmesi.
Derin Analiz
Hukuk psikolojisi, adli psikoloji ve karar alma mekanizmaları bağlamında bu kavram, hiyerarşik yargı sistemlerinde üst mercilerin alt mahkeme kararlarındaki olası muhakeme hatalarını, yasal sapmaları veya önyargıları denetleme yetkisini ifade eder. Bilişsel ve adli süreçler açısından bakıldığında, alt mahkemelerin kararlarında görülebilecek sistematik bilişsel yanılgıların (örneğin doğrulama yanlılığı veya demirleme etkisi) üst mahkeme tarafından filtrelenmesi ve düzeltilmesi için kritik bir süzgeç görevi üstlenir.
Etimoloji
Latince certiorari fiilinden türetilmiş olup, kelime anlamı itibarıyla 'haberdar edilmek' veya 'durumdan haberdar olmak' demektir.
Karıştırmayın
Temyiz (appeal) hakkı ile sıklıkla karıştırılır; temyiz bir haktır ve alt mahkeme kararlarının bir üst mahkeme tarafından incelenmesini talep etmeyi kapsar, oysa certiorari üst mahkemenin dosyayı inceleyip incelememe konusunda tam takdir yetkisine sahip olduğu özel bir inceleme emridir.