Çevresel Biliş
Environmental Cognition
Tanım
Gerçek dünya ortamlarında coğrafi konum belleği ve yön bulma süreçlerini içeren bilgi işleme mekanizması.
Örnek Vaka / Uygulama
Yeni taşındığı bir şehrin sokaklarında ilk kez yürüyen bir kişinin, kafeler, büyük meydanlar ve köprüler gibi belirgin yapıları (landmark) referans alarak kaybolmadan evine giden rotayı zihninde haritalandırması ve bu bilgiyi sonraki seferlerde hatasız kullanması.
Derin Analiz
Çevresel biliş, bireyin içinde bulunduğu fiziksel mekanın zihinsel temsillerini oluşturma, depolama, kodlama ve geri çağırma süreçlerini inceleyen bilişsel psikoloji alt dalıdır. Mekansal farkındalık, landmark (simge yapı) takibi ve navigasyon becerileri bu alanın merkezindedir. Nörobiyolojik düzeyde, hipokampus ve entorhinal korteksteki yer hücreleri (place cells) ile sınır hücreleri (grid cells), bu bilişsel haritaların oluşturulmasında kritik bir rol oynar. Birey, duyusal girdileri işleyerek dış dünya ile zihni arasında dinamik bir köprü kurar.
Etimoloji
Fransızca 'environ' [çevre, etraf] kelimesinden türetilen 'environment' ile Latince 'cognitio' [bilme, idrak etme, tanıma] sözcüklerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Mekansal bellek (spatial memory) ile sıklıkla karıştırılır; mekansal bellek daha çok nesnelerin veya yerlerin depolanmasıyla ilgilenirken, çevresel biliş bu bilgilerin gerçek dünya bağlamında aktif olarak işlenmesini ve yön bulmayı kapsar.