Çift Etki İlkesi
DDE
Tanım
Meşru bir eylemin, amaçlanan olumlu sonucun yanı sıra öngörülen ancak istenmeyen kötü bir etki de doğurabileceği durumlarda ahlaki geçerliliği değerlendiren etik ve felsefi ilke.
Örnek Vaka / Uygulama
Şiddetli ağrıları olan evre 4 kanser hastasına, ağrıyı dindirmek (doğrudan amaç) amacıyla solunumu baskılama riski (öngörülen yan etki) bilindiği hâlde morfin uygulanması. Burada hekiminniyeti hastayı öldürmek değil, acısını dindirmektir; ölüm ise istenmeyen ancak göze alınan dolaylı bir sonuçtur.
Derin Analiz
Biyoetik, tıp etiği ve ahlak felsefesinde merkezi bir yere sahip olan bu kavram, özellikle kritik klinik kararlarda (örneğin terminal aşemedeki bir hastaya ağrıyı dindirmek amacıyla yüksek dozda analjezik verilmesinin hayatı kısaltma riski taşıması durumu) eylemin niyetini sonuçlarından ayırarak analiz eder. Klasik formülasyonu dört temel kriter üzerine kuruludur: Eylemin kendisi ahlaki olarak kötü olmamalıdır; fail sadece iyi niyeti amaçlamalı, kötü etkiyi istemeli ancak kaçınılmaz yan etki olarak göze almalıdır; kötü etki, iyi etkinin aracı olarak kullanılmamalıdır; ve elde edilecek iyi sonuç, ortaya çıkacak kötü sonuca göre orantılı bir ağırlığa sahip olmalıdır.
Etimoloji
Latince 'doctrina' [öğreti, teori] ve 'duplex' [çift katlı, ikili] ile 'effectus' [etki, sonuç] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Kötü niyetli eylemler veya doğrudan ötenazi uygulamaları. Temel fark, DDE'de kötü sonucun asla bir araç veya amaç olmaması, sadece yan etki olarak ortaya çıkmasıdır.