Çift Görüş Teorisi
Double-aspect Theory
Tanım
Zihin ve bedenin tek bir tözün iki farklı görünümü veya perspektifi olduğunu savunan felsefi ve nöropsikolojik yaklaşım.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik bir nöropsikoloji laboratuvarında fMRI cihazına bağlanan bir hastanın acı hissetmesi durumunda; birinci taraf (fiziksel) anterior singulat korteksteki metabolik aktivite artışıdır, ikinci taraf (zihinsel) ise hastanın bildirdiği öznel acı deneyimidir. Çift görüş teorisine göre bu iki veri, aynı nörolojik olayın iki farklı dildeki anlatımıdır.
Derin Analiz
Zihin-beden problemine radikal bir çözüm arayan çift görüş teorisi, ne kartezyen düalizmin keskin ayrımını ne de indirgemeci materyalizmin zihni tamamen yok sayan yaklaşımını benimser. Ontolojik olarak monist, epistemolojik ve fenomenolojik olarak düalist bir yapı sergiler. Baruch Spinoza'nın töz metafiziyeline dayanan bu perspektif, nörobiyolojik süreçler (nöronal ateşlemeler, nörotransmitter salınımları) ile öznel yaşantılar (qualia, bilinç halleri) arasında nedensel bir uçurum olmadığını, aynı madalyonun iki yüzü olduklarını öne sürer. Bilişsel bilimlerde ve nörofelsefede, beyin aktivitesi ile bilinçli deneyimin eşzamanlılığını açıklamak için referans alınan teorik bir zemin sağlar.
Etimoloji
İngilizce 'double' (çift, katlı) + Latince 'aspectus' (bakış, görünüm, görünüş) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Kartezyen düalizm (zihin ve bedenin tamamen ayrı iki töz olduğunu savunmasıyla ayrılır); Nötr monizm (temel gerçekliğin ne zihinsel ne fiziksel olduğunu, her ikisinin de bu nötr tözden türediğini iddia etmesiyle ayrılır).