Çoklu Belirlenmiş Davranış
Multidetermined Behavior
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik bir hastanın sergilediği panik atak tablosu; genetik anksiyete yatkınlığı (biyolojik), amigdalanın hiperaktivitesi (nörolojik), yakın zamanda yaşanan iş kaybı (çevresel stresör) ve felaketleştirme eğilimli düşünce yapısının (bilişsel) birleşimiyle ortaya çıkan çoklu belirlenmiş bir davranıştır.
Derin Analiz
Biyopsikososyal yaklaşımın temel taşını oluşturur. Deterministik indirgemeciliği reddederek, bireyin eylemlerini hem ontogenetik (bireysel gelişim ve geçmiş yaşantılar) hem de filogenetik (evrimsel miras) düzlemde ele alır. Nörobiyolojik yatkınlıklar, endokrin sistemin anlık durumları, erken çocukluk travmaları, bilişsel şemalar ve sosyokültürel dinamikler tek bir davranışın ortaya çıkışında eş zamanlı ve non-lineer bir ağ yapısıyla rol oynar. İstatistiksel modellemede çoklu regresyon veya yapısal eşitlik modellemesi (SEM) gibi çok değişkenli analizler, bu çoklu belirlenimliliğin matematiksel izdüşümleridir.
Etimoloji
Latince 'multi-' [çok, birden fazla] + 'determinare' [sınırlandırmak, belirlemek, sonuca ulaştırmak] fiilinden türetilmiştir.
Karıştırmayın
İndirgemecilik (Reductionism) ile karıştırılır; indirgemecilik davranışı tek bir nedene (örn. sadece biyokimyasal) bağlarken, çoklu belirlenimlilik çok yönlü ve bütüncül bir nedensellik ağı öngörür.
Keşfetmeye Devam Edin
İndirgemecilik
İndirgemecilik
Reductionism
Karmaşık olgu, sistem veya kuruntuların; daha basit, temel ya da daha alt düzeydeki unsurlara ve yasalara indirgenerek açıklanması stratejisi.
İncele
Nedensellik
Nedensellik
Causality / Causation
🔹 1. (causality): Her olayın kendinden önceki olaylar zincirinin bir sonucu olduğu ve öncül koşulların belirli neticeler doğurduğu temel felsefi ve bilimsel sayıltı. 🔹 2. (causation): İki olay, durum veya değişken arasındaki, birinin diğerindeki değişimi tetiklediği ampirik ve mantıksal ilişki.
İncele
Nöroplastisite
Nöroplastisite
Neuroplasticity
Merkezi sinir sisteminin, deneyim, öğrenme, çevresel uyarıcılar ve nöronal hasarlar sonrasında sinaptik bağlantılarını ve yapısal organizasyonunu yeniden biçimlendirme kapasitesi.
İncele