Davranışsal Tanı
Behavioral Diagnosis
Tanım
Bireyin gözlenebilir davranış kalıplarını, çevresel tetikleyicilerini ve pekiştireçlerini sistematik olarak değerlendirerek problemli alanları belirleme süreci.
Örnek Vaka / Uygulama
Sınıf içerisinde sürekli ayağa kalkıp dersi bölen sekiz yaşında bir çocuk vakasında; öğretmenin azarlaması (dikkat pekiştireci) davranışın sürmesine neden oluyorsa, davranışsal tanı bu tetikleyici ve sonuç döngüsünü saptayarak müdahale planını buna göre şekillendirir.
Derin Analiz
Davranışsal tanı, geleneksel medikal nosolojiden farklı olarak, içsel yapıları veya örtük kişilik özelliklerini kategorize etmek yerine doğrudan işlevsel analize (Functional Analysis) odaklanır. Bu yaklaşımda amaç, ABC modeli (Antecedent-Behavior-Consequence: Tetikleyici-Davranış-Sonuç) temelinde, bireyin sergilediği davranışın sürdürülmesinde rol oynayan çevresel ve pekiştirici dinamikleri haritalandırmaktır. Klinik uygulamalarda psikopatolojinin etiketlenmesinden ziyade, davranışın işlevini anlamaya ve değiştirilebilir çevresel parametreleri saptamaya hizmet eder.
Etimoloji
İngilizce 'behavior' (davranış, Orta İngilizce 'bēhavē' ve 'havEN' türevi) ve Yunanca 'diagnosis' (dia- [arasından, aracılığıyla] + gnosis [bilgi, tanıma]) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Psikiyatrik tanı (DSM-5 tabanlı sınıflandırma) ile sıklıkla karıştırılır; psikiyatrik tanı semptomları gruplandırırken, davranışsal tanı spesifik davranışın işlevini ve çevresel bağlamını inceler.