Değerlendirici Derecelendirmeleri
Evaluative Ratings
Tanım
Bireylerin bir nesne grubunun estetik, hedonik veya yapısal niteliklerine dair yargılarını yansıtan sayısal skorlar.
Örnek Vaka / Uygulama
Deneysel estetik araştırması yürüten bir bilişsel psikolog, katılımcılara farklı sanat akımlarından 50 tablo gösterir ve her bir tabloyu estetik hoşnutluk ile karmaşıklık açısından 1 ile 7 arasında derecelendirmelerini ister. Elde edilen evaluative ratings verileri, bireylerin görsel tercih modellerini ve beyin ödül sisteminin aktivasyon korelasyonlarını analiz etmekte kullanılır.
Derin Analiz
Psikometri ve deneysel psikolojide, evaluative ratings, uyarıcıların (tablolar, işitsel uyarıcılar, geometrik örüntüler) katılımcılar tarafından öznel olarak nasıl algılandığını ve derecelendirildiğini ölçmek için kullanılan temel bir veri toplama yöntemidir. Bu derecelendirmeler genellikle Likert tipi veya görsel analog skalalar üzerinden toplanır; hedonik değerler (hoşnutluk düzeyi), karmaşıklık veya aşinalık gibi bilişsel ve duygusal boyutları kapsar. Ölçüm yapılırken katılımcının bilişsel önyargıları, bağlamsal etkiler ve duygu durum dalgalanmaları hata varyansına sebep olabileceğinden, istatistiksel modellemede güvenilirlik katsayıları (Cronbach's Alpha veya ICC) titizlikle hesaplanmalıdır.
Etimoloji
Latince 'valere' (güçlü olmak, değer taşımak) kökünden türetilen 'evaluatio' (değer biçme) ve Eski İngilizce 'rate' (oran, derece) kelimesinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Öz-bildirim ölçekleri (self-report scales) daha çok genel kişilik veya semptom şiddetini ölçerken, evaluative ratings doğrudan dışsal uyarıcılara verilen anlık estetik veya hedonik yargılara odaklanır.