Değerlendirme Aracı
Assessment İnstrument
Tanım
Bireylerin yeteneklerini, başarılarını, ilgi alanlarını, kişilik özelliklerini veya psikopatolojilerini incelemek ve ölçmek amacıyla kullanılan her türlü test, görüşme, anket ya da benzeri sistematik araç.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik psikoloji alanında depresyon şüphesiyle başvuran bir danışana Beck Depresyon Envanteri'nin (BDI) uygulanması, yapılandırılmış klinik görüşme (SCID) yapılması ve elde edilen puanların norm gruplarının kesme noktalarıyla karşılaştırılarak klinik şiddetin derecelendirilmesi.
Derin Analiz
Psikometri ve klinik değerlendirme süreçlerinin temel taşı olan değerlendirme araçları, örtük psikolojik yapıların (construct) ampirik olarak gözlenebilir ve nicelleştirilebilir verilere dönüştürülmesini sağlar. Bu araçlar; psikometrik geçerlilik (construct, criterion ve content validity) ve güvenilirlik (test-tekrar test, iç tutarlılık) kriterlerini karşılamak zorundadır. Klinik pratikte DSM-5 kriterleriyle uyumlu tanı süreçlerini yapılandırmak, nöropsikolojik bozuklukları lokalize etmek veya bilişsel işlev kayıplarını haritalandırmak amacıyla kullanılırken; endüstriyel ve eğitim psikolojisinde performans tahmini ve yetenek eşlemesi için standardize edilir.
Etimoloji
Latince 'ad-' [yönelme, -e doğru] + 'sessare' [oturmak, yargılamak için mahkemeye oturmak] kökünden türetilen 'assessment' ile Latince 'instruere' [donatmak, hazırlamak, alet] kelimesinin birleşimi.
Karıştırmayın
Ölçüm (measurement) kavramı sadece sayısal değer atama işlemini ifade ederken, değerlendirme aracı (assessment instrument) bu verilerin toplanmasında kullanılan materyalin kendisidir. Test kavramıyla eş anlamlı gibi kullanılsa da, test daha çok performans odaklı dar bir alt kümedir; değerlendirme aracı ise görüşme ve gözlem gibi yapılandırılmamış yöntemleri de kapsar.