Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Değişen Kişilik

Alternating Personality

Tanım

Bireyin davranış havuzunun ve bilinç durumunun, birbirinin yerini alan ve belirli zaman dilimlerinde baskın hale gelen farklı bileşenler veya alt kimlikler sergilemesi durumu.

Örnek Vaka / Uygulama

Klinik ortamda otuzlu yaşlarında bir danışanın, seans sırasında birdenbire ses tonunu, beden duruşunu ve kelime dağarcığını tamamen değiştirerek kendisini farklı bir isimle tanıtması ve diğer 'kimlik' dönemine ait anılara erişemediğini bildirmesi bu duruma somut bir örnektir.

Derin Analiz

Dissosiyatif süreçlerin spektrumunda yer alan bu kavram, tek bir biyolojik organizma içerisinde organize olmuş birden fazla benlik durumunun veya ego durumunun ardışık olarak kontrolü ele geçirmesini ifade eder. Nörobiyolojik düzeyde, bu durum genellikle entegre üst düzey yürütücü işlevlerin ve otobiyografik bellek ağlarının (özellikle default mode network) geçici olarak ayrışması veya nöral senkronizasyonun farklı alt devreler arasında bölünmesiyle ilişkilendirilir. Çağdaş psikopatoloji kılavuzlarında bu olgu, daha geniş bir kategori olan Dissosiyatif Kimlik Bozukluğu (DID) çerçevesinde değerlendirilir; burada travmatik yaşantılara karşı bir savunma mekanizması olarak entegrasyon kapasitesinin sekteye uğraması söz konusudur.

Etimoloji

Latince 'alternare' (sırayla değiştirmek, nöbetleşe yapmak) fiili ile Persona (maske, kişilik) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Bipolar bozukluktaki duygu durum dalgalanmaları (manji/depresyon) ile sıkça karıştırılır; ancak bipolar bozuklukta tam bir kimlik değişimi veya amnezi söz konusu değildir, duygu ve enerji düzeyinde salınımlar görülür.