Deksametazon
Dexamethasone
Tanım
Kortizolün sentetik bir analogu olan, güçlü anti-inflamatuar ve immünosüpresif özellikler gösteren florlu bir glukokortikoiddir.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik psikiyatri araştırmalarında, melankolik özellikler gösteren bir majör depresyon hastasının HHA aksı geri bildirim mekanizmasını test etmek amacıyla gece yarısı oral yoldan deksametazon verilir. Ertesi gün serum kortizol düzeyleri ölçülerek, beyindeki negatif geri bildirim döngüsünün bozulup bozulmadığı klinik olarak değerlendirilir.
Derin Analiz
Deksametazon, adrenal korteks hormonlarının etkilerini taklit eden potent bir sentetik glukokortikoiddir. Biyolojik etkisini sitoplazmik glukokortikoid reseptörlerine (GR) bağlanarak, bu reseptörlerin hücre çekirdeğine translokasyonu ve spesifik gen ekspresyonlarını modüle etmesi yoluyla gösterir. Pro-inflamatuar sitokinlerin üretimini baskılarken anti-inflamatuar proteinlerin sentezini artırır. Psikiyatri ve nörobiyoloji alanında, özellikle hipotalamus-hipofiz-adrenal (HHA) aksının işlevselliğini değerlendirmek amacıyla uygulanan Deksametazon Baskılama Testi'nin (DBT) temel bileşenidir. Majör depresif bozukluk ve diğer duygudurum bozukluklarında HHA aksı hiperaktivitesini saptamada kritik bir farmakolojik ajan olarak görev yapar.
Etimoloji
Fransızca 'dextro-' (sağ) + 'methane' (metan türevi) + '-one' (keton grubu belirten kimyasal son ek) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Prednizolon ve hidrokortizon ile karıştırılır; ayırt edici özelliği potansiyelinin çok daha yüksek olması ve mineralokortikoid etkisinin ihmal edilebilir düzeyde bulunmasıdır.
Keşfetmeye Devam Edin
Kortizol
Cortisol
Böbreküstü bezlerinin korteksinde üretilen, glikoneojenezi tetikleyerek kan şekerini artıran ve vücudun ana stres yanıtını yöneten bir glukokortikoid hormondur.
Deksametazon Baskılama Testi
Dexamethasone Suppression Test (DST)
Kortizolün sentetik bir analoğu olan deksametazonun, kortikotropin salgılanmasını ve dolayısıyla kandaki kortizol seviyelerini baskılama kapasitesini ölçen klinik laboratuvar testi.