Deksametazon Baskılama Testi
Dexamethasone Suppression Test (DST)
Tanım
Kortizolün sentetik bir analoğu olan deksametazonun, kortikotropin salgılanmasını ve dolayısıyla kandaki kortizol seviyelerini baskılama kapasitesini ölçen klinik laboratuvar testi.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik değerlendirmede, geç saatte hastaya oral yoldan deksametazon verilir ve ertesi sabah plazma kortizol düzeyleri ölçülür. Normal bir bireyde kortizol seviyesinin belirli bir eşik değerin altına düşmesi beklenirken, test sonucunda kortizol düzeylerinin yüksek çıkması (non-suppressor durum), hastanın HHA aksı regülasyonunda patolojik bir işlev bozukluğuna işaret eder.
Derin Analiz
Hipotalamik-hipofiz-adrenal (HHA) aksının negatif geri bildirim mekanizmasını değerlendirmek üzere tasarlanmıştır. Sağlıklı bireylerde dışarıdan verilen deksametazon, hipofiz bezinden ACTH (adrenokortikotropik hormon) salınımını azaltarak adrenal korteksin kortizol üretimini baskılar. Cushing sendromu veya bazı şiddetli melankolik depresyon vakalarında ise bu negatif geri bildirim mekanizması direnç gösterir; dolayısıyla kortizol seviyeleri yüksek kalmaya devam eder. Klinik psikiyatri ve endokrinolojide nöroendokrin belirteç olarak işlev görür, ancak tanısal özgüllüğünün sınırlılıkları nedeniyle günümüzde daha çok tamamlayıcı bir araştırma ve tarama aracı olarak kullanılır.
Etimoloji
Latince 'dexter' (sağ) kökünden türetilen sentetik bir glukokortikoid olan 'dexamethasone' ile İngilizce 'suppression' (baskılama, bastırma) ve 'test' sözcüklerinin birleşiminden oluşmuştur.
Karıştırmayın
Bazal serum kortizol ölçümü ve serbest kortizol testleri ile karıştırılır; bu testler anlık durum yansıtırken, DST dinamik bir baskılama kapasitesini ve aks regülasyonunu test eder.
Keşfetmeye Devam Edin
Kortizol
Cortisol
Böbreküstü bezlerinin korteksinde üretilen, glikoneojenezi tetikleyerek kan şekerini artıran ve vücudun ana stres yanıtını yöneten bir glukokortikoid hormondur.
Cushing Sendromu
Cushing’s Syndrome
Böbrek üstü bezlerinin kabuk bölgesinden aşırı miktarda kortizol hormonunun salgılanmasıyla ortaya çıkan kronik endokrin tablo.