Denetimsel Kontrol
Supervisory Control
Tanım
Yüksek düzeyde otomatize edilmiş sistemlerde insan operatörün sistem takibi, yorumlama, karar verme ve gerektiğinde müdahale etme rolünü üstlendiği ergonomik ve bilişsel kontrol düzeyi.
Örnek Vaka / Uygulama
Modern bir ticari uçuşta pilotun, kalkış ve iniş dışındaki seyir evresinde uçağın otopilot ve yönetim sistemlerini doğrudan yönlendirmek yerine, uçuş parametrelerini ekranlardan takip etmesi ve rota sapmalarını denetlemesi.
Derin Analiz
Ergonomi ve bilişsel mühendislik bağlamında denetimsel kontrol, insan-makine etkileşiminin evriminde kritik bir eşiktir. Doğrudan manuel kontrolden ziyade, sistemin otonom olarak yürüttüğü süreçleri izleme, anomali tespiti ve stratejik karar verme süreçlerini kapsar. Bu süreç, insan belleği ve dikkat kaynakları üzerinde çift yönlü bir etki yaratır: Bir yandan fiziksel yorgunluğu azaltırken, diğer yandan 'uyanıklık düşüşü' (vigilance decrement) ve 'durumsal farkındalık kaybı' (loss of situational awareness) gibi bilişsel tuzaklara zemin hazırlar. Otomasyonun tasarımı kötüyse, acil bir müdahale anında operatörün bilişsel olarak döngünün dışında kalması (out-of-the-loop syndrome) performansın felaket düzeyinde düşmesine yol açabilir.
Etimoloji
Latince 'super-' (üzerinde, yukarıda) + 'videre' (görmek) kökünden türetilen 'supervisio' (gözetim) sözcüğü ile Yunanca 'kybernan' (yönlendirmek, dümen tutmak) kökünden gelen 'control' kelimesinin birleşiminden oluşmuştur.
Karıştırmayın
Manuel kontrol ile karıştırılır; manuel kontrolde insan sürekli ve doğrudan fiziksel girdi sağlarken, denetimsel kontrol süreç odaklıdır ve doğrudan müdahale yalnızca istisnai durumlarda gerçekleşir.
Keşfetmeye Devam Edin
Eğlence Arayışı
Eğlence Arayışı
Fun-seeking
Bireyin yeni, ödüllendirici ve heyecan verici deneyimleri aktif olarak isteme, bu doğrultuda fevri ve haz odaklı eylemlerde bulunma eğilimidir.
İncele
Diyet Neofobisi
Diyet Neofobisi
Dietary Neophobia
Bireylerin daha önce hiç tatmadığı, tanıdık olmayan gıdaları tüketmekten kaçınma eğilimi; sıklıkla erken çocukluk döneminde fizyolojik bir adaptasyon olarak ortaya çıkan tedirginlik durumu.
İncele
Kinestetik Son Etki
Kinestetik Son Etki
Kinesthetic Aftereffect (KAE)
Önceki yoğun kas aktivitesinin veya ağırlık algısının ardından ortaya çıkan, hareket algısındaki geçici yanılsama ve bozulmadır.
İncele
Öz İlişkisel Temalar
Öz İlişkisel Temalar
Core Relational Themes
Bilişsel değerlendirme kuramında, bireyin belirli olayların kendi iyilik hali üzerindeki özgül anlamını yargılayarak spesifik duygusal durumlar tetiklemesi süreci.
İncele