Denetleyici Keşif
İnspective Exploration
Tanım
Yeni uyaranların yarattığı belirsizlik, korku veya kaygıyı azaltarak uyarılma düzeyini düşürmek amacıyla gerçekleştirilen güdümlü inceleme davranışı.
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamında yeni bir kafese konulan bir kemirgenin, kafesin ortasındaki yabancı nesneye doğru temkinli adımlarla yaklaşarak bıyıklarıyla onu sürekli yoklaması ve mesafeli bir şekilde incelemesi; bu esnada kalp atım hızının başlangıçtaki zirve noktasından kademeli olarak bazal seviyeye düşmesi.
Derin Analiz
Daniel E. Berlyne'in motivasyon ve merak teorilerine dayanan denetleyici keşif, organizmanın çevresel yenilikler karşısında yaşadığı bilişsel uyumsuzluğu ve fizyolojik uyarılmışlığıhomeostatik bir dengeye getirme çabasını temsil eder. Çoğu zaman diversif (çeşitlendirici) keşfin aksine, rastgele bir arayıştan ziyade potansiyel tehdit unsuru barındıran spesifik bir nesne veya duruma odaklanarak bilgi toplama sürecidir. Bu süreç, prefrontal korteksin amigdala üzerindeki regülasyonunu devreye sokarak korku tepkisini baskılar ve uyaranın güvenli ya da nötr olarak kategorize edilmesini sağlar.
Etimoloji
Latince 'inspicere' [incelemek, içine bakmak] (in- [içine] + specere [bakmak]) ve Latince 'explorare' [araştırmak, ortaya çıkarmak] köklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Çeşitlendirici keşif (diversive exploration): Uyarılma düzeyi çok düşük olduğunda can sıkıntısını gidermek için rastgele uyaran arayışı. Denetleyici keşif ise yüksek uyarılma ve kaygıyı azaltmak için spesifik uyarana yöneliktir.