Diferansiyel Yetenek Ölçekleri
Differential Ability Scales (DAS)
Tanım
Bilişsel yeteneklerin geniş bir indeksini sunmak üzere tasarlanmış, yaşa göre yapılandırılmış alt testlerden oluşan bireysel zeka testidir.
Örnek Vaka / Uygulama
8 yaşındaki bir çocukta görülen akademik başarısızlık nedeninin incelenmesi sürecinde, okul çağı bilişsel bataryası uygulanır. Temel alt testler genel zeka düzeyini normatif olarak belirlerken, tanısal alt testler aracılığıyla çocuğun işitsel kısa süreli belleğinde belirgin bir düşüklük olduğu ancak mekansal yeteneğinin yaş ortalamasının oldukça üzerinde yer aldığı tespit edilir; bu sayede eğitsel müdahale stratejisi spesifik olarak şekillendirilir.
Derin Analiz
Colin D. Elliott tarafından geliştirilen ve DAS-II ile güncellenen bu araç, psikometri ve bilişsel psikoloji alanında zeka faktörünün ($g$) ve özel bilişsel bileşenlerin ayrıştırılmasında kritik bir rol oynar. Erken çocukluk ve okul çağı olmak üzere iki ana bataryaya ayrılan test; temel (core) ve tanısal (diagnostic) alt testleri barındırır. Temel alt testler genel zeka faktörünü ($g$) yüksek güvenilirlikle ölçerken, tanısal alt testler kısa süreli bellek, işlemleme hızı, sözel yetenek, sözel olmayan akıl yürütme ve mekansal beceriler gibi spesifik bilişsel süreçleri izole eder. Klinik değerlendirmelerde öğrenme güçlüklerinin ve üstün zekalılığın saptanmasında psikometrik geçerliliği yüksek bir standart sunar.
Etimoloji
Latince 'differentia' (farklılık, ayrım) + 'abilitas' (yetenek, kapasite) ve Eski İngilizce 'scale' (basamak, ölçü çubuğu) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Wechsler Çocuklar için Zeka Ölçeği (WISC) ile sıklıkla karıştırılır; WISC daha yaygın bir klinik kullanım alanına sahipken, DAS-II özellikle bilişsel profillemedeki esnekliği ve okul başarı süreçleriyle olan güçlü psikometrik korelasyonlarıyla ayrışır.