Doz-yanıt İlişkisi
Dose–response Relationship
Tanım
Bir maddenin (örneğin bir ilacın veya toksinin) uygulanan miktarı ile bu maddenin biyolojik sistem veya hedef organda yarattığı etki büyüklüğü arasındaki matematiksel ve fonksiyonel bağıntı.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik psikofarmakolojide yeni geliştirilen bir anksiyolitik ilacın etkinliğini test eden bir araştırmada, hastalar sırasıyla 5mg, 10mg, 20mg ve 40mg'lık doz gruplarına ayrılır. 5mg grupta klinik iyileşme gözlenmezken, 20mg grupta optimum anksiyete azalması görülür. 40mg'da ise terapötik etki artmaz ancak sedasyon ve motor koordinasyon bozukluğu gibi toksik yan etkiler baş gösterir.
Derin Analiz
Farmakoloji, toksikoloji ve davranışsal nörobilimde temel bir parametre olan doz-yanıt ilişkisi; potans (istenilen etkiyi üretmek için gereken miktar) ile etkililik (hedef reseptörde maksimum etki yaratma kapasitesi) kavramlarını temellendirir. Eğriler genellikle dereceli (graded) veya quantal (hep-hiç tipi) olarak ikiye ayrılır. Dereceli eğriler sürekli bir ilişkiyi temsil ederken, quantal eğriler aritmetik bir eşik değerine dayanır. Bireyler arası farmakokinetik ve farmakodinamik varyanslar nedeniyle, aynı doz her canlıda eşdeğer yanıt üretmez; genetik polimorfizmler, karaciğer enzim profilleri ve reseptör duyarlılıkları bu eğrinin varyansını doğrudan belirler.
Etimoloji
İngilizce 'dose' (Fransızca dōsis, Yunanca dosis [verilen miktar] kökünden) ve 'response' (Latince respondere [karşılık vermek, yanıtlamak]) kelimelerinin birleşiminden oluşmuştur.
Karıştırmayın
Keşfetmeye Devam Edin
Farmakodinami
Farmakodinami
Pharmacodynamics
İlaçların canlı organizma üzerindeki biyokimyasal ve fizyolojik etkileri ile etki mekanizmalarını inceleyen farmakoloji dalıdır.
İncele
Farmakokinetik
Farmakokinetik
Pharmacokinetics
Farmakolojik ajanların canlı bir sistem içerisinde emilim, dağılım, metabolizma ve eliminasyon süreçlerini inceleyen farmakoloji dalıdır.
İncele
Etkililik
Etkililik
Efficacy
Bir bireyin, müdahalenin ya da farmakolojik ajanın kontrollü ve ideal koşullar altında arzulanan, yeterli veya beklenen çıktıyı üretme kapasitesi.
İncele