Duygu Blokajı
Affect-block
Tanım
Duyguların düşüncelerden ya da fikirlerden kopması nedeniyle, bireyin özellikle yoğun olanlar başta olmak üzere duyguları uygun şekilde deneyimleme veya dışa vurma yeteneğinden yoksun kalması durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Şizofreni tanısıyla takip edilen bir danışanın, yakın bir aile üyesinin kaybını, sanki hava durumundan bahseder gibi hiçbir yüz ifadesi, ses tonu değişimi veya üzüntü belirtisi göstermeden anlatması duygu blokajının klinik bir tezahürüdür. Danışan kaybın bilişsel olarak farkındadır ancak duygu ile düşünce arasındaki dissosiasyon nedeniyle yas tepkisini deneyimleyemez.
Derin Analiz
Duygu blokajı, genellikle dissosiyatif süreçlerin bir uzantısı olarak ortaya çıkan ve idrak ile duygu arasındaki bağın kopmasıyla karakterize edilen bir nöropsikiyatrik tablodur. Birey bilişsel olarak bir olguyu algılayabilir veya düşünebilir; ancak bu düşünceye eşlik etmesi beklenen duyulanım (affect) nörolojik ya da psikolojik bir savunma mekanizmasıyla bastırılır veya yalıtılır. Bu durum, özellikle şizofreni spektrum bozukluklarında ve obsesif-kompulsif bozuklukta (OKB) klinik gözlemlerde karşımıza çıkar. Şizofrenide duygunun düşünceden kopması (bilişsel-duygusal uyumsuzluk), yaşam deneyimlerinin entegrasyonunu engellerken; OKB'de ise anksiyete yaratan düşüncelerin (obsesyonların) yarattığı duygusal yükün sistemden izole edilmesine hizmet edebilir. Beynin prefrontal korteks ile limbik sistem arasındaki entegrasyon süreçlerindeki işlev bozukluklarıyla ilişkilendirilmektedir.
Etimoloji
İngilizce 'affect' (duygulanım, Latince *affectus* [duygusal durum, heyecan] kökünden) ve 'block' (tıkamak, engellemek, Eski Fransızca *bloc* kelimesinden) terimlerinin birleşiminden oluşan klinik bir bileşiktir.
Karıştırmayın
Duygulanımda küntleşme (blunted affect) veya düzleşme (flat affect) ile sıklıkla karıştırılır. Küntleşme veya düzleşme, genel olarak duygu dışa vurum kapasitesinin miktar olarak azalmasını ifade ederken; duygu blokajı, fikirler ile duygular arasındaki spesifik bir dissosiasyona ve engellenmeye dayanır.