Egzersiz-davranış Modeli
Exercise–behavior Model
Tanım
Sağlık İnanç Modeli'nin bir uyarlaması olup bireylerin egzersiz yapma olasılığını kişisel eğilimler, sosyodemografik değişkenler, algılanan maliyet/fayda ve öz-yeterlik ekseninde inceleyen kuramsal bir çerçevedir.
Örnek Vaka / Uygulama
Sedanter (hareketsiz) bir yaşam tarzına sahip 42 yaşındaki bir bireyin düzenli koşuya başlaması sürecinde; kişinin yaşı ve geliri (sosyodemografik değişkenler), egzersizin zaman alacağı ve yorucu olacağı düşüncesi (algılanan maliyet), kalp sağlığını koruyacağına dair inanç (algılanan fayda) ve kendi başına bu rutini sürdürebileceğine olan inancı (öz-yeterlik) bu modelin değişkenleri aracılığıyla analiz edilir.
Derin Analiz
1984 yılında Melody Powers Noland ve Robert H. Feldman tarafından geliştirilen bu model, genel sağlık inançlarını spesifik fiziksel aktivite ve egzersiz davranışlarına uyarlamak amacıyla tasarlanmıştır. Davranışsal değişim süreçlerinde bireyin öz-yeterlik algısını (self-efficacy) ve içsel/dışsal kontrol odağını (locus of control) merkeze alır. Model; algılanan engellerin (cost) ve sağlanan yararların (benefits) maliyet-fayda analizi mantığıyla bireyin niyetini ve nihayetinde eyleme geçme olasılığını nasıl şekillendirdiğini ampirik olarak test eder.
Etimoloji
İngilizce 'exercise' (Latince exercere; alıştırma yapmak, meşgul olmak) ve 'behavior' (Orta İngilizce behaven; davranmak, hareket etmek) kelimelerinin birleşiminden oluşan, sağlık psikolojisi literatürüne ait bir bileşik model tanımıdır.
Karıştırmayın
Genellikle Sağlık İnanç Modeli (Health Belief Model) ile karıştırılır; ancak bu model doğrudan genel sağlık tedbirlerinden ziyade spesifik olarak egzersiz davranışına odaklanır ve kontrol odağını sisteme entegre eder.