Adinazolam
Anksiyolitik, sedatif ve antidepresan özelliklere sahip triazolobenzodiazepin sınıfına ait bir benzodiazepin türevidir.
Perceived Susceptibility
Bireyin belirli bir sağlık sorununa veya hastalığa yakalanma olasılığına dair öznel değerlendirmesi ve inancı.
Antihistamine
Merkezi veya periferik sinir sistemindeki histamin reseptörlerinin, özellikle H1 reseptörlerinin etkilerini bloke eden farmakolojik ajan.
İncremental Cost-effectiveness Ratio (ICER)
Bir sağlık müdahalesinin, alternatifine kıyasla elde ettiği her bir ek etki veya kalite ayarlı yaşam yılı (QALY) başına düşen maliyet artışını hesaplayan kantitatif bir rasyodur.
Acetanilide
C6H5NHC(O)CH3 formülüne sahip, analjezik ve antipiretik özellikleriyle bilinen ilk sentetik organik bileşiklerden biri.
Push Switch
Vücudun neredeyse herhangi bir bölümünden gelen doğrudan basınçla etkinleştirilebilen, böylece engelli bireylerin kullanımına olanak tanıyan tek veya çok düğmeli anahtar mekanizması.
İnformation-motivation-behavioral Skills Model (IMB Model)
Sağlıkla ilgili davranışları anlamak, öngörmek ve değiştirmek için bilgi, kişisel/sosyal motivasyon ile eylem becerilerini merkeze alan kapsamlı bir teorik çerçevedir.
Mercury Switch
Şiddetli üst ekstremite engeline sahip bireylerin hafif vücut hareketleriyle bir cihazı kontrol etmesini sağlayan, içindeki sıvı cıvanın yer değiştirmesiyle devreyi açıp kapatan eğim esaslı arayüz.
CMS
Amerika Birleşik Devletleri'nde Medicare ve Medicaid programlarını yöneten, federal sağlık sigortası ve bakım standartlarını denetleyen devlet kurumu.
CON
Sağlık hizmeti sağlayıcılarının yeni tesis inşası, büyük ekipman alımı veya hizmet genişletmesi yapabilmeden önce devlet otoritelerinden almak zorunda oldukları yasal izin belgesi.
Environmental Modifications
Bireylerin engellerini aşarak daha bağımsız yaşamalarını sağlamak amacıyla ev ortamında yapılan fiziksel uyarlamalar ve değişikliklerdir.
Behavioral İmmunogen
Hastalık riskini azaltan ve yaşam süresini uzatan sağlıklı yaşam alışkanlıkları ve davranış biçimleridir.
Behavioral Pathogen
Bireyin hastalık, sakatlık gelişme riskini artıran ve yaşam beklentisini azaltan yaşam tarzı veya davranış kalıpları.
Diphenylmethane
H1 reseptörlerinde sedatif etki gösteren ve klinik pratikte ağırlıklı olarak anksiyolitik olarak kullanılan bir antihistaminik sınıfı bileşiğidir.
Exercise Adherence
Bireyin bir egzersiz programına düzenli katılım göstermesi ve programın öngördüğü yoğunluk ile süreyi eksiksiz şekilde yerine getirmesi durumu.
Exercise–behavior Model
Sağlık İnanç Modeli'nin bir uyarlaması olup bireylerin egzersiz yapma olasılığını kişisel eğilimler, sosyodemografik değişkenler, algılanan maliyet/fayda ve öz-yeterlik ekseninde inceleyen kuramsal bir çerçevedir.
Ephedra
Yapraklarında ephedrine ve pseudoephedrine alkaloidleri barındıran, sempatik sinir sistemini güçlü bir şekilde uyararak bronkodilatasyon, vazokonstriksiyon ve metabolik hızlanma sağlayan kurak iklim çalısı.
Physical Extension Device
Engelli bireylerin erişim alanını genişletmek amacıyla kullanılan her türlü mekanik donanım veya aparat.
PT
Yaralanma, hastalık veya yaşlanma kaynaklı hareket bozukluklarını ve işlev kayıplarını manuel teknikler, egzersiz ve fiziksel ajanlarla iyileştirmeyi amaçlayan sağlık disiplini.
Gas Chromatography
Uçucu bileşiklerin bir taşıyıcı gaz akımı altında sabit faz üzerinden geçirilerek ayrıştırılmasını ve tespit edilmesini sağlayan analitik kimya yöntemidir.
Traditional Chinese Medicine (TCM)
Qi enerjisinin akışını ve yin-yang dengesini optimize etmeyi amaçlayan, akupunktur ve bitkisel tedavileri içeren holistik bir alternatif tıp sistemidir.
Dressing Aid
Engelli veya hareket kısıtlılığı bulunan bireylerin bağımsız bir şekilde giyinmesini sağlayan her türlü yardımcı teknoloji ve ergonomik cihaz.
Daily-living Aid
Bireylerin fiziksel, duyusal veya bilişsel kısıtlılıklar nedeniyle tek başına gerçekleştirmekte zorlandığı temel günlük yaşam aktivitelerini bağımsız olarak yapabilmesini sağlayan araç ve gereçlerdir.
Safety And Health Education
Bireylerin malnütrisyon, madde kullanımı, kazalar ve bulaşıcı hastalıklar gibi risklerden korunmasını ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları edinmesini hedefleyen sistematik bilgilendirme süreci.
Affordable Care Act
Amerika Birleşik Devletleri'nde sağlık sigortası kapsamını genişletmek ve sağlık hizmeti maliyetlerini düşürmek amacıyla 2010 yılında yürürlüğe konulan federal yasal düzenlemedir.
Disease Management
Kronik sağlık sorunlarına sahip bireylerin yaşam kalitesini artırmak ve semptomları kontrol altında tutmak amacıyla geliştirilen entegre tedavi, eğitim ve destek yaklaşımı.
HCFA
Amerika Birleşik Devletleri'nde sağlık hizmetlerinin finansmanını ve federal sağlık sigortası programlarını denetlemek amacıyla kurulmuş olan ve günümüzde Centers for Medicare and Medicaid Services (CMS) adını alan eski federal kurum.
Hypnotic
Uyku halini başlatmak ve sürdürmek amacıyla kullanılan, motor aktiviteyi baskılayan ve sedasyonu derinleştiren farmakolojik ajan.
İatrochemical School Of Thought
16. yüzyılın başından 17. yüzyılın ortalarına kadar etkili olan; hastalıkların vücuttaki kimyasal dengesizliklerden kaynaklandığını ve kimyasal ajanlarla tedavi edilmesi gerektiğini savunan tarihi tıp akımı.
Drinking Aid
Engelli veya motor becerileri kısıtlı bireylerin, başkalarının yardımına ihtiyaç duymadan bağımsız bir şekilde sıvı tüketebilmesini sağlayan yardımcı teknoloji aygıtıdır.
İntrinsic Activity
Bir ilaç-reseptör kompleksinin dozajdan bağımsız olarak farmakolojik bir etki üretme kapasitesini ve verimliliğini ifade eden farmakolojik ölçüt.
Administrative Controls
İş güvenliği mühendisliğinde, tehlikelere maruziyeti azaltmak amacıyla uygulanan eğitim, çalışma programı rotasyonu ve prosedürsel düzenlemeler gibi yönetsel müdahaleler.
Inversine
Mekamilamin etken maddesinin ticari adı olup, nikotinik asetilkolin reseptörlerinin non-selektif bir antagonisti olarak işlev gören bir ajandır.
Continuing Care Retirement Community (CCRC)
Yaşlı bireylerin bağımsız yaşamdan yoğun hemşirelik ve terminal döneme kadar değişen ihtiyaçlarını tek bir yerleşke içinde karşılayan kapsamlı konut ve bakım tesisidir.
Kola Nut (cola Nut)
Tropikal Afrika'ya özgü *Cola* ağaçlarının, yüksek oranda kafein ve teobromin içeren, uyarıcı ve iştah bastırıcı özellikleriyle bilinen tohumudur.
Krantz Health Opinion Survey (KHOS)
Hastaların tıbbi tedavi süreçlerindeki tutumlarını ve kendi kendini yöneten bakım yaklaşımlarına yönelik tercihlerini ölçen 16 maddelik öz-bildirim ölçeği.
Macarthur Scale Of Subjective Social Status
Bireylerin gelir, eğitim ve meslek gibi geleneksel göstergeler ışığında toplum içindeki göreceli konumlarını kendi algılarına dayalı olarak 10 basamaklı bir merdiven üzerinde değerlendirdikleri özbildirim aracıdır.
Mammography
Meme dokusundaki tümörleri veya benign/malign diğer anormallikleri saptamak için düşük doz X-ışını kullanan tanısal görüntüleme prosedürü.
Medicare
Amerika Birleşik Devletleri'nde 65 yaş ve üstü bireyler ile belirli engelli ve kronik hastalara sağlık güvencesi sağlayan federal finansmanlı sigorta programı.
Medicare Modernization Act (MMA)
2003 yılında Kongre tarafından kabul edilen ve reçeteli ilaç teminatını (Medicare Bölüm D) sisteme dâhil ederek Medicare tarihindeki en büyük yapısal dönüşümü gerçekleştiren yasal düzenleme.
Modafinil
Narkolepsi tedavisinde kullanılan, amfetamin türevlerine toleransı olmayan hastalar için bir alternatif sunan ve uyanıklığı artıran merkezi sinir sistemi uyarıcısıdır.
Obamacare
Resmi adıyla Hasta Koruma ve Uygun Fiyatlı Sağlık Yasası (Patient Protection and Affordable Care Act), ABD'de sağlık sigortası kapsamını genişletmeyi ve sağlık hizmetleri maliyetini düşürmeyi amaçlayan federal reform paketidir.
Ondansetron
Kanser kemoterapisi, radyasyon ve cerrahi operasyonlara bağlı bulantı ve kusmanın önlenmesi ile tedavisinde kullanılan, 5-HT3 serotonerjik reseptör antagonisti etkili farmakolojik ajan.
Preventive Health Behavior
Bireylerin sağlıklarını korumak, iyileştirmek ve olası hastalık ya da yaralanma risklerini minimize etmek amacıyla bilinçli olarak sergiledikleri eylemler bütünü.
Para-time S.R.
Papaverin etken maddesinin yavaş salınımlı (sustained release) formülasyonu için kullanılan tarihi bir ticari isimdir.
P4P (PFP) / Pay-for-performance (P4P; PFP)
🔹 1. (P4P (PFP)): Sağlık hizmeti sunucularına veya çalışanlara, sundukları hizmetin hacmine göre değil, belirlenen kalite, verimlilik ve hasta sağlığı çıktıları kriterlerini ne ölçüde karşıladıklarına bağlı olarak finansal teşvik ödenmesini öngören sistem. 🔹 2. (pay-for-performance (P4P; PFP)): Sağlık hizmeti sunucularına, hasta bakım kalitesi ve önceden belirlenmiş süreç kriterlerindeki başarılarına göre finansal teşvikler sağlayan ödeme modeli.
PPACA
Amerika Birleşik Devletleri'nde sağlık sigortası kapsamını genişletmeyi, maliyetleri düşürmeyi ve sağlık hizmetlerine erişimi düzenlemeyi amaçlayan federal yasal düzenlemedir.
Health Locus Of Control
Bireyin kendi sağlık durumunu belirleyen etkenleri içsel (kendi davranışları) veya dışsal (şans, kader, sağlık profesyonelleri) faktörlere bağlama eğilimi.
Health Economics
Sağlık hizmetlerinin üretimi, dağıtımı ve tüketiminde kıt kaynakların optimal kullanımı ile maliyet-etkililik analizlerini inceleyen uygulamalı ekonomi dalı.
Health Services Research
Bireysel, örgütsel ve toplumsal düzeyde sosyal, ekonomik ve politik faktörlerin sağlık hizmetlerine erişimi, maliyeti, kalitesi ve sonuçları üzerindeki etkilerini inceleyen disiplinlerarası bilimsel araştırma alanıdır.
Health Care And Education Affordability Reconciliation Act
2010 yılında yasalaşan ve Hasta Koruma ve Hesaplı Sağlık Hizmetleri Yasası'nı (ACA) tadil ederek sağlık sigortası prim desteklerini artıran, Medicare ilaç boşluğunu kapatmaya başlayan ve federal öğrenci kredisi yönetimini doğrudan devlete devreden kapsamlı federal yasa.
Health–belief Model
Bireylerin önleyici sağlık eylemlerinde bulunma olasılığını; hastalıklara karşı duyarlılık, ciddiyet, algılanan fayda, engeller ve harekete geçirici ipuçları bağlamında inceleyen bir sosyal bilişsel çerçevedir.
Health Plan
Bireylere belirli sağlık hizmetleri ve teminatlar sunan organize edilmiş koruyucu ve tedavi edici bakım programı.
Medical Tourism
Bireylerin daha ekonomik, erişilebilir veya kendi ülkelerinde bulunmayan tıbbi müdahaleleri almak amacıyla uluslararası seyahat etmesi.
Somatopsychology
Fizyolojik hastalıkların veya bedensel engellilik durumlarının bireyin psikolojik süreçleri ve ruh sağlığı üzerindeki etkilerini inceleyen alt disiplin.
Buffering Hypothesis
Sosyal desteğin, bireyleri stresli yaşam olaylarının olumsuz psikolojik ve fizyolojik etkilerinden koruyan bir tampon görevi gördüğünü öne süren model.
All-payer System
Sağlık hizmeti fiyatlarının ve ödeme yöntemlerinin, ödeyicinin kimliğinden (hasta veya sigorta şirketi) bağımsız olarak herkes için aynı olduğu sağlık finansman modelidir.
Wheelchair
Yürüme yetisini kaybetmiş veya hareket kısıtlılığı bulunan bireylerin mobilizasyonunu artırmak amacıyla tasarlanmış, tekerlekli yardımcı teknoloji cihazı.
Telecommunication Device (TDD)
İşitme veya konuşma bozukluğu olan bireylerin telefon hatları üzerinden yazılı iletişim kurmasını sağlayan klavyeli ve ekranlı yardımcı cihaz.
Preferred Provider Arrangement (PPA)
Sağlık sigortası şirketi ile hizmet sağlayıcılar arasında, indirimli veya önceden müzakere edilmiş tarifeler üzerinden sağlık hizmeti sunulmasını öngören sözleşmesel bir düzenlemedir.
Assistive Technology Service
Engelli bireylerin yardımcı teknoloji cihazlarını seçme, edinme, özelleştirme, bakım ve değişim süreçlerinde doğrudan destek sağlayan her türlü kurumsal veya ticari oluşum.
Eating Aid
Engelli bireylerin kendi başlarına beslenebilmesini sağlayan her türlü uyarlanabilir teknolojik araç ve gereç.