Davranışsal Patojen
Behavioral Pathogen
Tanım
Bireyin hastalık, sakatlık gelişme riskini artıran ve yaşam beklentisini azaltan yaşam tarzı veya davranış kalıpları.
Örnek Vaka / Uygulama
Günlük 15 saatini masa başında hareketsiz geçiren, düzenli olarak işlenmiş gıdalarla beslenen ve kronik sigara kullanan 42 yaşındaki bir bireyin, kardiyovasküler hastalık ve tip 2 diyabet riskinin biyolojik olarak katlanması bu duruma örnektir.
Derin Analiz
Davranışsal patojen kavramı, sağlık psikolojisi ve epidemiyolojide çevresel ve biyolojik etkenlerin ötesinde, bireysel tercihlerin morbidite ve mortalite üzerindeki belirleyici rolünü inceler. Tütün kullanımı, kronik sedanter yaşam, yetersiz beslenme ve korunmasız cinsel ilişkiler bu kategoriye girer. Nörobiyolojik düzeyde bu davranışlar genellikle ödül devrelerinin (mezolimbik dopaminerjik yolak) kronik manipülasyonu ve prefrontal korteksin dürtü kontrol mekanizmalarındaki işlevsel yetersizliklerle pekişir. Kronik stres ve maladaptatif başa çıkma stratejileri de bu davranışların sürdürülmesinde tetikleyici rol oynar.
Etimoloji
İngilizce 'behavior' (davranış, Orta İngilizce *behavour*) ve Yunanca 'pathos' (hastalık, acı, ıstırap) ile 'genesis' (oluşum, doğuş) kelimelerinin birleşiminden türetilen 'pathogen' sözcüklerinin birleşimidir.
Karıştırmayın
Davranışsal immünojen (hastalığı önleyen koruyucu alışkanlıklar) ile karıştırılır; aralarındaki temel fark, patojenin riski artırması, immünojenin ise sağlığı korumasıdır.