Tütün
Tobacco
Tanım
Nicotiana cinsine ait bitkilerin kurutulmuş yapraklarının sigara, puro veya çiğneme yoluyla tüketilmesiyle bilinen, temel etken maddesi nikotin olan yüksek derecede bağımlılık yapıcı bitkisel maddedir.
Örnek Vaka / Uygulama
35 yaşında bir danışan, yoğun iş stresiyle başa çıkabilmek amacıyla günde bir paket sigara tüketmektedir. Stresli anlarda yaşadığı anksiyeteyi azaltmak için tütüne yönelmesi, operant koşullanma yoluyla pekişmiş olup, birey nikotin yoksunluğunda huzursuzluk ve odaklanma güçlüğü yaşamaktadır.
Derin Analiz
Tütün tüketimi, içerdiği psikoaktif alkaloidler (özellikle nikotin) vasıtasıyla merkezi sinir sistemini uyararak dopamin salınımını tetikler ve güçlü bir pekiştireç işlevi görür. Farmakolojik olarak, nikotinik asetilkolin reseptörlerine bağlanarak akut haz, uyanıklık ve anksiyete azalması sağlar; ancak bu durum hızla tolerans ve kronik bağımlılık döngüsüne dönüşür. Tütün dumanındaki katran, karbon monoksit ve kanserojen uçucu bileşikler; kardiyovasküler, pulmoner ve onkolojik sistemlerde geri dönüşmez patolojilere zemin hazırlar. Epidemiyolojik ve klinik psikoloji bağlamında tütün kullanımı, sıklıkla diğer psikiyatrik bozukluklar (anksiyete, depresyon, şizofreni) ile yüksek komorbidite gösteren karmaşık bir maddedir.
Etimoloji
İspanyolca ve Portekizce 'tabaco' sözcüğünden türetilmiş olup, kökeni Karayip dillerine (Muysca veya Taino) dayanmaktadır; ilk olarak pipo benzeri bir bitki tüketim aracını veya bitkinin kendisini ifade etmek için kullanılmıştır.
Karıştırmayın
Nikotin (tütünün içerdiği kimyasal ve bağımlılık yapıcı etken maddedir, tütün ise bitkinin kendisidir) ve uçucu psikoaktif bitkiler (tütün tıbbi değere sahip değildir, aksine kardiyovasküler ve pulmoner patolojilerin başlıca nedenidir).
Keşfetmeye Devam Edin
Nikotin
Nikotin
Nicotine
Tütün bitkisinde (Nicotiana tabacum) doğal olarak bulunan, merkezi sinir sistemi üzerinde uyarıcı ve pekiştirici etkilere sahip güçlü bir psikoaktif alkaloid.
İncele
Madde Kullanım Bozukluğu
Madde Kullanım Bozukluğu
Substance Use Disorder
Maddeye bağlı olumsuz sonuçlara ve işlevsellikte belirgin bozulmaya rağmen devam eden fizyolojik, davranışsal ve bilişsel belirtiler kümesi.
İncele
Pekiştirme Tarifesi
Pekiştirme Tarifesi
Schedule Of Reinforcement
Edimsel koşullamada, bir davranışın hangi sıklıkla veya hangi koşullarda pekiştireçle ödüllendirileceğini belirleyen kural sistemi.
İncele