Egzorsizm
Exorcism
Tanım
Kötü ruhlar veya cinler tarafından ele geçirildiği düşünülen bir kişinin bedeninden ya da mekândan, belirli ayinler, dualar ve yakarışlar aracılığıyla bu varlıkları kovma uygulaması.
Örnek Vaka / Uygulama
Orta Çağ'da işitsel ve görsel hallüsinasyonlar deneyimleyen, paranoid sanrılarla kendini gösteren bir psikotik atak tablosu, o dönemki kültürel normlar gereği ele geçirilme (possession) olarak yorumlanmış ve birey üzerinde bağlama ve çıkarma ayinleri uygulanmıştır. Günümüzde ise benzer semptomlarla başvuran bir hastaya nörolojik ve psikiyatrik değerlendirme uygulanarak antipsikotik farmakoterapi başlanır.
Derin Analiz
Klinik psikoloji ve psikiyatri tarihi açısından egzorsizm, akıl hastalıklarının doğaüstü etkenlerle açıklandığı demonolojik dönemin merkezinde yer alır. Tarihsel süreçte şizofreni, dissosiyatif kimlik bozukluğu, epilepsi ve ağır depresyon gibi nöropsikiyatrik tablolara sahip bireyler, kötü niyetli varlıkların kurbanı olarak değerlendirilmiştir. Modern psikopatolojinin doğuşundan önce bu tür ritüeller birincil tedavi yöntemi olarak işlev görmüştür. Günümüzde klinik pratikte bir tedavi yöntemi olarak hiçbir geçerliliği olmamakla birlikte, bazı dini geleneklerde (özellikle Roma Katolik Kilisesi'nin katı denetimi altında) psikolojik olarak tamamen sağlam ve tıbbi tetkiklerden geçirilmiş kişilerin katılımıyla istisnai olarak sürdürülmektedir. Antropolojik ve kültürel psikoloji bağlamında ise trans halleri, kültürel inanç sistemleri ve telkin mekanizmaları ile yakından ilişkilidir.
Etimoloji
Antik Yunanca 'ekszorkismos' (exorkismós - yemin ettirme, lanetleme yoluyla bağlama) kelimesinden türetilmiştir. Kökü 'exorkizein' (yemin ettirmek) fiiline dayanır.
Karıştırmayın
Şamanizm veya alternatif spiritüel arınma ritüelleri ile karıştırılır; temel fark, egzorsizmin genellikle kurumsal dinler bünyesinde patolojik kabul edilen musallat durumlarını sonlandırma iddiası taşımasıdır.