Eş Yazımlı Sözcük
Homograph
Tanım
Yazılışları tamamen aynı olmasına rağmen anlamları ve genellikle kökenleri farklı olan iki veya daha fazla sözcükten her biri.
Örnek Vaka / Uygulama
Türkçede 'yüz' sözcüğü somut bir eş yazımlı sözcük örneğidir: Bir kişinin yüzü (organ), sayı olan yüz (100), denizde yüzmek (eylem) ve derinin yüzülmesi (soyma işlemi) aynı yazılışa sahip fakat tamamen farklı anlamlar taşıyan homograflardır. Bilişsel bir deneyde deneklere 'Denizde yüzmek çok rahattı' cümlesi okutulduğunda, beyin 'yüz' kelimesinin diğer anlamlarını milisaniyeler içinde bastırarak sadece suyla ilgili anlamı aktifleştirir.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve psikodilbilim bağlamında eş yazımlı sözcükler (homograf), okuma esnasında zihinsel sözlük (mental lexicon) erişiminin nasıl çalıştığını incelemek için kritik birer araştırma aracıdır. Okuyucu bu tür bir sözcükle karşılaştığında, kelimenin ortografik (yazılımsal) temsili beyinde eşzamanlı olarak birden fazla olası anlamı tetikler. Çift anlamlılık veya çok anlamlılık (ambiguity) durumlarında, bağlam devreye girerek en uygun anlamın seçilmesini sağlar. Özellikle göz izleme (eye-tracking) ve olgu ilişkili potansiyeller (ERP) çalışmalarında, eş yazımlı sözcüklerin işlenmesi sırasında ortaya çıkan gecikmeler, beyindeki sözcük dağarcığı erişim modellerinin ve yürütücü işlevlerin çözümlenmesine doğrudan ışık tutar.
Etimoloji
Antik Yunanca 'homós' (ὁμός, aynı) ve 'gráphō' (γράφω, yazmak) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir; kelime anlamı olarak 'aynı yazılan' demektir.
Karıştırmayın
Eş sesli (homonim) ve eş okunuşlu (homofon) terimlerle sıklıkla karıştırılır. Homofonlar aynı okunan ancak farklı yazılan sözcüklerdir (Örn: 'kar' ve 'kâr'). Homonimler ise hem yazılışları hem de okunuşları aynı olan ancak köken ve anlam bakımından farklılaşan kelimelerdir; dolayısıyla tüm homograflar homonim değildir, ancak sesletimleri farklı olabilen homograflar da mevcuttur.