Eşpotansiyellik
Equipotentiality
Tanım
Karl S. Lashley tarafından öne sürülen; serebral korteksin farklı bölgelerinin öğrenme ve karmaşık bilişsel süreçler gibi belirli işlevleri yerine getirmede benzer potansiyele sahip olduğunu savunan nöropsikolojik hipotez.
Örnek Vaka / Uygulama
Sol hemisferinde geçirdiği bir inm,e (felç) sonucu dil alanları zarar gören bir hastanın, zamanla sağ hemisferindeki homolog yapıların aktivasyonu sayesinde konuşma yetisini kısmen veya tamamen yeniden kazanması, işlevsel telafi mekanizmalarının somut bir göstergesidir.
Derin Analiz
Tarihsel kökenleri yirminci yüzyılın başlarına uzanan bu kavram, Lashley'in sıçanlar üzerinde yaptığı lezyon deneylerine dayanır. Sıçanların labirent öğrenme becerilerinin, çıkarılan kortikal dokunun konumundan ziyade, çıkarılan dokunun toplam miktarından (kütlesel etkinlik) etkilendiği gözlemlenmiştir. Bu durum, beyin korteksinin belirli işlevler için katı bir lokalizasyona sahip olmadığını, aksine hasarlı alanların görevlerini sağlam kalan diğer bölgelerin devralabileceğini öne süren esnek bir model sunmuştur. Modern nörobilim, kortikal alanların oldukça özelleşmiş işlevlere sahip olduğunu (lokalizasyon teorisi) kanıtlamış olsa da, eşpotansiyellik kavramı nöroplastisite ve fonksiyonel yeniden organizasyon mekanizmalarının anlaşılmasına zemin hazırlamıştır.
Etimoloji
Latince 'aequus' (eşit) + 'potentialis' (potansiyel taşıyan, güçlü) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir; işlevsel eşdeğerlilik ve eşit kapasite anlamını taşır.
Karıştırmayın
Kütlesel etkinlik (mass action) kavramı ile sıklıkla karıştırılır; kütlesel etkinlik beynin genel performansının hasarın büyüklüğüyle orantılı olduğunu savunurken, eşpotansiyellik korteksteki herhangi bir bölgenin diğerinin işlevini üstlenme kapasitesine odaklanır.