Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Fail Mazeretleri

Batterer’s Excuses

Tanım

Eşlerine ya da aile içi partnerlerine fiziksel veya psikolojik şiddet uygulayan bireylerin, saldırgan davranışlarını haklı çıkarmak veya sorumluluktan kaçmak için öne sürdükleri rasyonalizasyonlar ve bahaneler bütünü.

Örnek Vaka / Uygulama

Danışmanlık seansında eşine şiddet uygulayan bir bireyin, 'O kadar çok üstüme geldi ki, çileden çıkmamak elde değildi, beni kendimden o çıkardı' şeklindeki söylemi, klasik bir fail mazereti rasyonalizasyonudur ve davranışın sorumluluğunu tamamen karşı tarafa yıkma amacı taşır.

Derin Analiz

Klinik psikoloji ve adli psikoloji bağlamında fail mazeretleri, bilişsel çarpıtmaların ve savunma mekanizmalarının patolojik bir tezahürü olarak ortaya çıkar. Fail; öfke kontrol eksikliği, kurbanın tahrik edici davrandığı iddiası veya kültürel normlar gibi dışsal etkenleri öne sürerek suçluluğu manipüle eder ve azaltır. Bu durum, failin kendi içsel sorumluluğunu reddetmesini sağlarken, ilişkideki güç dengesizliğini pekiştirir. Kurbanın bu mazeretleri (özellikle 'döngüsel şiddet' paternleri içinde) zamanla içselleştirmesi, öz-suçluluğa yol açar ve bireyin örseleyici ilişkiden ayrılma kapasitesini bilişsel ve duygusal düzeyde felç eder.

Etimoloji

İngilizce 'batterer' (şiddet uygulayan kişi, kökeni Eski Fransızca 'batre' [vurmak, dövmek] fiiline dayanır) ve 'excuse' (mazeret, bahane, Latince 'excusare' [suçtan kurtarmak, özür dilemek] sözcüğünden) kelimelerinin birleşiminden oluşmuştur.

Karıştırmayın

Kurban suçlama (blaming the victim) ile sıklıkla karıştırılır; kurban suçlama, üçüncü tarafların veya failin mağduru suçlamasıyken, fail mazeretleri bizzat saldırganın kendi eylemini meşrulaştırmak için ürettiği bilişsel bahanelerdir.