Fail-safe
Fail-safe
Tanım
Bir sistemin bileşenlerinde veya alt sistemlerinde arıza meydana geldiğinde, sistemi otomatik olarak güvenli bir moda geçiren veya tamamen durdıran tasarım özelliği.
Örnek Vaka / Uygulama
Endüstriyel bir nükleer reaktör kontrol sisteminde, soğutma pompalarından biri arızalandığında reaktörün otomatik olarak acil kapatma (SCRAM) prosedürünü tetiklemesi ve kontrol çubuklarını çekirdeğe düşürmesi bir fail-safe uygulamasıdır.
Derin Analiz
Ergonomi, insan faktörleri mühendisliği ve bilişsel sistemler bağlamında fail-safe, insan hatası veya mekanik arıza durumlarında felaket senaryolarını önlemek için kritik bir emniyet katmanıdır. Sistem tasarımı, bir hata anında operatörün tehlikeli durumlara maruz kalmasını veya makinenin zarar görmesini engellemek üzere kurgulanır. Bununla birlikte, bu tasarım felsefesi arızanın veya kazanın olma olasılığını doğrudan sıfırlamaz; aksine, arıza gerçekleştiği andaki yıkıcı sonuçların şiddetini ve kapsamını minimize etmeyi hedefler. Bilişsel ergonomide, bu yaklaşım operatörün dikkat yükünü ve karar verme baskısını azaltarak acil durum yönetimini stabilize eder.
Etimoloji
İngilizce 'fail' (başarısız olmak/hata yapmak) ve 'safe' (güvenli) kelimelerinin birleşiminden türetilmiş olup, ilk olarak 20. yüzyılın ortalarında mühendislik ve endüstriyel güvenlik sistemlerinde literatüre girmiştir.
Karıştırmayın
Exclusion design (dışlama tasarımı) ve prevention design (önleme tasarımı) ile karıştırılır; önleme tasarımı hatanın oluşma olasılığını düşürürken, fail-safe hata oluştuktan sonraki zararı sınırlar.