Rastgele Kontrol
Random Control
Tanım
Klasik koşullama deneylerinde, koşullu uyarıcı ile koşulsuz uyarıcının eşit olasılıkla fakat birbirlerinden tamamen bağımsız olarak sunulduğu kontrol koşuludur.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir korku koşullaması deneyinde farelere zil sesi (koşullu uyarıcı) ve hafif bir elektrik şoku (koşulsuz uyarıcı) verilecektir. Rastgele kontrol grubundaki fareye zil sesi rastgele zamanlarda çalınır ve elektrik şoku da zilden tamamen bağımsız olarak, örneğin farenin zili duymadığı anlarda da aynı sıklıkta verilir. Sonuçta fare, zil sesi ile şok arasında bir bağ kuramaz ve zilden sonra korku tepkisi (donma davranışı) sergilemez.
Derin Analiz
Deneysel psikoloji ve öğrenme kuramlarında nedensellik bağını izole etmek için kritik bir metodolojidir. Koşullu uyarıcının (CS) varlığı ya da yokluğu ile koşulsuz uyarıcının (UCS) ortaya çıkışı arasında hiçbir zamansal eşgüdüm bulunmadığında, olasılıksal bağımlılık sıfırlanır (zero contingency). Bu durum, organizmanın iki uyarıcı arasında bir örüntü veya öngörücü ilişki kurmasını engeller. Resim, ses veya ışık gibi uyarıcıların rastgele aralıklarla verilmesi, klasik koşullama paradigmasında gerçek bir öğrenmenin meydana gelip gelmediğini sınamak için temel bir kıyaslama noktası sağlar; böylece yalancı koşullama (pseudoconditioning) veya basitçe zamansal uyarıma adapte olma durumları net bir şekilde ayrıştırılır.
Etimoloji
İngilizce 'random' (rastgele, gelişigüzel; kökeni Eski Cermen dillerindeki 'runt' yani koşu/yarış sözcüğüne dayanır) ve Latince 'contratrotulus' (karşı liste/kayıt) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Plasebo kontrolü (tedavi veya uygulama beklentisini kontrol eder; rastgele kontrol ise uyarıcılar arası zamansal bağımsızlığı hedefler) ve yarı-deneysel kontrol grupları.
Keşfetmeye Devam Edin
Klasik Koşullama
Klasik Koşullama
Classical Conditioning
Başlangıçta nötr olan bir uyarıcının, refleksif bir tepki uyandıran doğal bir uyarıcıyla defalarca eşleşmesi sonucunda, tek başına o refleksif tepkiyi tetikler hale gelmesini sağlayan temel bir öğrenme mekanizmasıdır.
İncele
Koşullu Uyarıcı
Koşullu Uyarıcı
Conditioned Stimulus (CS)
Başlangıçta nötr olan ancak koşullanma süreci sonucunda doğal bir tepkiyi tetikleme kapasitesi kazanan uyarıcı.
İncele
Koşulsuz Uyarıcı
Koşulsuz Uyarıcı
Unconditioned Stimulus (UCS; US)
Herhangi bir öğrenme veya ön koşullanma süreci olmaksızın, organizmada doğuştan ve otomatik olarak biyolojik bir tepki (koşulsuz tepki) ortaya çıkaran uyarıcı.
İncele