Faz Kayması
Phase Shift
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Kıtalararası uzun mesafeli bir uçuş gerçekleştiren (jet lag yaşayan) bir bireyin, varış noktasındaki yerel saat gece yarısı olmasına rağmen zihninin tamamen açık olması ve öğle saatlerinde aşırı uyku haliyle mücadele etmesi durumu faz kaymasına tipik bir örnektir.
Derin Analiz
Kronobiyoloji ve uyku bozuklukları bağlamında faz kayması, endojen sirkadiyen saat ile çevresel zaman ipuçları (zeitgeber, özellikle ışık) arasındaki senkronizasyonun bozulmasını ifade eder. Suprasiyazmatik çekirdeğin (SCN) melatonin salınım eğrisi ve çekirdek vücut ısısı ritmi, dışsal faktörler (jet lag, vardiyalı çalışma veya ışığa maruz kalma düzenindeki ani değişimler) nedeniyle faz ileriye veya geriye kayabilir. Bu durum,homeostatik uyku baskısı ile sirkadiyen dürtü arasındaki uyumsuzluğa yol açarak bilişsel performansta düşüşe ve metabolik disregülasyona zemin hazırlar.
Etimoloji
İngilizce 'phase' (görünüm, evre; Yunanca 'phainein' [göstermek, ortaya çıkmak] kökünden) ve 'shift' (değiştirmek, yer değiştirmek; Eski İngilizce 'sciftan' [bölmek, düzenlemek] kelimesinden) sözcüklerinin birleşimiyle oluşmuştur.
Karıştırmayın
Uykusuzluk (insomnia) ile sıklıkla karıştırılır; insomniada uykuya dalma veya uykuyu sürdürme mekanizmalarında genel bir zorluk varken, faz kaymasında uyku sisteminin zamanlaması (biyolojik saatin fazı) dış çevre ile uyumsuzdur.
Keşfetmeye Devam Edin
Sirkadiyen Ritim
Sirkadiyen Ritim
Diurnal Rhythm
Canlıların yaklaşık 24 saatlik bir döngü içinde sergiledikleri fiziksel, zihinsel ve davranışsal değişikliklerin tümüdür.
İncele
Melatonin
Melatonin
Melatonin
Epifiz bezi tarafından serotonin metabolize edilerek özellikle karanlıkta salgılanan ve sirkadiyen ritmi, uyku-uyanıklık döngüsünü düzenleyen amin yapılı bir hormon.
İncele