Jet Lag

Tanım

Kısa süre içinde birden fazla saat diliminin aşılması sonucu vücudun sirkadiyen ritimlerinin uyumsuzluk yaşaması durumu.

Örnek Vaka / Uygulama

Londra'dan (GMT+1) Tokyo'ya (GMT+9) uçan bir araştırmacı, yerel saatle gece yarısı uyumaya çalışırken biyolojik saatinin öğleden sonra saat 3'ü göstermesi nedeniyle derin uyku evresine geçemez, sabah saatlerinde ise aşırı uyku hali ve bilişsel performans düşüklüğü yaşar.

Derin Analiz

Sirkadiyen saat, hipotalamustaki suprakiazmatik çekirdek (SCX) tarafından koordine edilir ve çevresel ipuçlarıyla (özellikle ışık) senkronize olur. Hızlı transmeridyen seyahat, dış çevresel zaman (güneş saati) ile iç endojen biyolojik saat arasında bir faz gecikmesine veya erkenlemesine neden olur. Bu durum melatoninin salınım dönekliğini, kortizol sekresyonunu, vücut ısısı dalgalanmalarını ve gastrointestinal motiliteyi sekteye uğratır. Doğuya yapılan seyahatler, günü kısalttığı ve fazın öne çekilmesini gerektirdiği için (faz ilerlemesi), biyolojik saati uzatan batıya seyahatlere kıyasla (faz gecikmesi) fizyolojik olarak çok daha zor toparlanır.

Etimoloji

İngilizce 'jet' (jet uçağı) ve 'lag' (gecikme, geride kalma) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; ilk kez 1960'larda ticari jet uçaklarının yaygınlaşmasıyla literatüre girmiştir.

Karıştırmayın

Kronik yorgunluk sendromu ile karıştırılabilir; temel fark, jet lag'in transmeridyen seyahat kaynaklı geçici bir sirkadiyen faz uyumsuzluğu olmasıdır.

Keşfetmeye Devam Edin

Sirkadiyen Ritim

Diurnal Rhythm

Canlıların yaklaşık 24 saatlik bir döngü içinde sergiledikleri fiziksel, zihinsel ve davranışsal değişikliklerin tümüdür.

İncele

Melatonin

Epifiz bezi tarafından serotonin metabolize edilerek özellikle karanlıkta salgılanan ve sirkadiyen ritmi, uyku-uyanıklık döngüsünü düzenleyen amin yapılı bir hormon.

İncele