Kronik Yorgunluk Sendromu
CFS
Tanım
Fiziksel aktivitede belirgin düşüşe yol açan, grip benzeri semptomlarla kendini gösteren ve en az birkaç ay süren kalıcı, işlev bozucu bitkinlik hali.
Örnek Vaka / Uygulama
32 yaşında bir yazılım mühendisi olan danışan, son sekiz aydır geçmek bilmeyen bir tükenmişlik, hafif boğaz ağrısı, lenf bezlerinde hassasiyet ve en temel ev işlerini bile yapamayacak düzeyde kas zayıflığı şikayetleriyle klinike başvurur. Rutin kan tahlillerinde ve endokrinolojik tetkiklerde belirgin bir somatik patoloji saptanamaz. Danışanın uyku kalitesinin bozuk olduğu ve efor sonrası aşırı tükenme (post-exertional malaise) yaşadığı gözlemlenerek klinik değerlendirme sonrasında Kronik Yorgunluk Sendromu tablosu ele alınır.
Derin Analiz
Kronik Yorgunluk Sendromu (Miyaljik Ensefalomiyelit olarak da bilinir), dinlenmekle geçmeyen ve günlük işlevselliği ciddi oranda kısıtlayan karmaşık bir klinik tablodur. Etiyolojisi tam olarak aydınlatılamamış olmakla birlikte; immünolojik disregülasyon, hipotalamus-hipofiz-adrenal (HPA) ekseni disfonksiyonu, hücresel düzeyde enerji metabolizması bozuklukları ve geçirilmiş viral enfeksiyonların (örneğin Epstein-Barr virüsü) tetikleyici rol oynayabileceği öne sürülmektedir. Tanı laboratuvar testlerinden ziyade, dışlama kriterlerine ve semptomların en az altı ay sürmüş olmasına dayanır. Nörobiyolojik ve immünolojik temelleri üzerine yapılan ampirik çalışmalar hala devam etmektedir.
Etimoloji
İngilizce 'chronic' (Yunanca 'chronos' [zaman] kökünden, uzun süreli) + 'fatigue' (Latince 'fatigare' [yormak, bitkin düşürmek] fiilinden) + 'syndrome' (Yunanca 'syn-' [birlikte] + 'dromos' [koşu, akış] yani belirtiler kümesi).
Karıştırmayın
Major Depresif Bozukluk (MBD) ile sıklıkla karışır; MBD'deincil odak anhedoni ve duygudurum çöküntüsüdür, CFS'de ise temel yakınma fiziksel bitkinlik ve somatik semptomlardır. Ayrıca tükenmişlik sendromu (burnout) iş stresiyle sınırlıyken, CFS çevresel stresörlerden bağımsız olarak ortaya çıkar.