Fikir Uçuşması
Flight Of İdeas
Tanım
Yüzeysel çağrışımlarla birbirine bağlanan, olağanüstü hızlı ve kesintisiz düşünce akışı; sıklıkla hızlı, baskılı ve konudan konuya atlayan bir konuşmayla kendini gösterir.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik ortamda bir danışanın, 'Bugün hava çok güzel, mavi renkleri severim, mavi pantolonum nerede? Pantolon giymek pratik bir icat, tarihte ilk tekerlek ne zaman bulundu acaba? Yuvarlak şeyler dönüyor, dünya da dönüyor, inşallah başım dönmez' şeklinde, aralarında mantıksal bir ana tema bulunmayan ama dışsal uyaranlarla hızla tetiklenen cümleler ard arda sıralaması fikir uçuşmasının tipik bir örneğidir.
Derin Analiz
Nöropsikolojik açıdan fikir uçuşması, yürütücü işlevlerin, özellikle de çalışma belleği ve dikkatin seçici filtreleme mekanizmalarının ciddi düzeyde bozulmasıyla ortaya çıkar. Bireyin zihni, çevresel uyaranlardan veya içsel çağrışımlardan gelen en ufak bir ipucuyla bile ana rotasından sapar. Bu durum, mantıksal bir hedefe ulaşmayı engelleyen aşırı bir ассоциаatif (çağrışımsal) üretkenlik halidir. Çoğunlukla bipolar bozukluğun manik evresinde izlenen bu semptom, çağrışım yollarındaki kontrolsüz gevşeme (loosened associations) nedeniyle şizofreni gibi diğer psikopatolojilerde de gözlemlenebilir; ancak şizofrenideki düşünce kopukluğundan farklı olarak fikir uçuşmasında düşünceler arası mantıksal köprüler yüzeysel de olsa kurulabilir (örneğin kafiye veya kelime oyunları yoluyla).
Etimoloji
İngilizce 'flight' (uçuş, kaçış, hızla hareket etme) ve 'idea' (Latince 'idea', Yunanca 'idein' [görmek] kökünden gelen düşünce, fikir) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Düşünce Dağınıklığı (Loosening of Associations) ile karıştırılır; fikir uçuşmasında düşünceler arasında yüzeysel ve anlaşılabilir bir çağrışım zinciri (kafiye, ses benzerliği) varken, düşünce dağınıklığında mantıksal bağlar tamamen kopmuştur ve dışarıdan bakan biri için hiçbir anlam ifade etmez.