Fonolojik Farkındalık
Phonological Awareness
Tanım
Konuşulan dilin heceler, kafiyeler ve fonemler gibi ses yapılarını tanıma ve bu sesler arasında ayrım yapabilme bilişsel yeteneği.
Örnek Vaka / Uygulama
Yedi yaşındaki bir çocuğun 'kelebek' sözcüğünü 'ke-le-bek' şeklinde hecelerine ayırması veya 'araba' sözcüğündeki ilk sesin /a/ olduğunu sesletim yoluyla fark etmesi.
Derin Analiz
Fonolojik farkındalık, bireyin ses birimlerini manipüle etme kapasitesini kapsayan üstbilişsel (metacognitive) bir beceridir. İşleyen bellek (working memory) ve işitsel dikkat süreçleriyle doğrudan etkileşim halindedir. Nörobiyolojik düzeyde, sol hemisferin perisylvian bölgesi, özellikle superior temporal girus ve inferior frontal girus (Broca alanı) arasındaki nöral devreler bu sessel analizin yapılmasında kritik bir rol oynar. Okuma yazma ediniminin temel prekürsörü olup, akustik girdinin fonemik temsile dönüştürülmesini sağlar.
Etimoloji
Yunanca 'phone' (ses, ses vermek) + Latince 'conscientia' (bilinç, farkındalık) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Fonemik farkındalık (phonemic awareness) ile sıklıkla karıştırılır; fonemik farkındalık yalnızca sözcük içindeki en küçük ses birimleri (fonemler) ile sınırlıyken, fonolojik farkındalık hece ve kafiye gibi daha geniş ses birimlerini de içeren üst şemsiye kavramdır.
Keşfetmeye Devam Edin
Fonemik Farkındalık
Fonemik Farkındalık
Phonemic Awareness
Konuşulan kelimelerdeki farklı fonemleri (en küçük ses birimlerini) tanıma ve ayırt etme yeteneğidir; daha geniş kapsamlı olan fonolojik farkındalığın bir alt kategorisidir.
İncele
Disleksi
Disleksi
Dyslexia
Normal veya üstün zeka düzeyine sahip bireylerde görülen, yazılı sembolleri seslere dönüştürmede ve akıcı okumada yaşanan nörogelişimsel bir öğrenme bozukluğudur.
İncele
Üstbiliş
Üstbiliş
Metacognition
Bireyin kendi bilişsel süreçlerinin farkında olması ve bu süreçleri aktif olarak izleyip kontrol edebilme kapasitesi.
İncele