Fotoğraf Bozma Prosedürü
Distorting-photograph Procedure
Tanım
Bireylerin kendi beden boyutlarını algılama biçimlerini değerlendiren; kişilerin kendi fotoğraflarını gerçek boyutlarının %20 altı veya üstü aralığında ayarlayarak algısal sapmalarını ölçmeyi amaçlayan deneysel bir yöntemdir.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik değerlendirme seansında anoreksiya nervoza tanısı alan bir danışmana, kendi boy ve kilosuna uygun çekilmiş standart bir fotoğrafı dijital bir arayüz üzerinden inceltme veya kalınlaştırma imkânı sunulur. Danışman, aynada zayıf görünmesine rağmen ekrandaki fotoğrafı gerçek beden ölçülerinden %30 daha geniş bir boyutta 'benim gerçek halim bu' diyerek sabitler. Seçilen bu imaj ile gerçek fiziksel imaj arasındaki matematiksel fark, tanısal süreçte algısal bozulmanın şiddetini belirleyen bir indeks olarak kullanılır.
Derin Analiz
Fotoğraf bozma prosedürü, özellikle yeme bozuklukları (anoreksiya nervoza ve bulimia nervoza gibi) patolojilerinde merkezi bir rol oynayan beden imajı bozulmasını (body-image distortion) objektif olarak saptamak için geliştirilmiştir. Yöntemin temel mekanizması, bireyin kendi fiziksel formuna dair sahip olduğu öznel zihinsel temsil (mental representation) ile optik olarak manipüle edilmiş gerçek görsel verisi arasındaki tutarsızlığı matematiksel bir indeks olarak ortaya koymaktır. Bu prosedürde katılımcıdan, kendi imajını orijinal boyutuna getirmesi veya olduğundan farklı hissettiği boyutta sabitlemesi istenir. Ortaya çıkan sapma yüzdesi, somatognozik algının (beden farkındalığı) ne kadar bozulduğunun klinik bir göstergesi olarak istatistiksel analizlere dâhil edilir. Nörobiyolojik düzeyde, bu tür algısal çarpıtmalar parietal lobun somatosensoriyel entegrasyon süreçleri ile insüler korteksin içsel beden durumu (interoception) algısındaki işlev bozukluklarıyla ilişkilendirilmektedir.
Etimoloji
İngilizce 'distort' (bozmak, şeklini değiştirmek) + 'photograph' (fotoğraf) + 'procedure' (prosedür, işlem) kelimelerinin birleşiminden oluşan, deneysel psikometri ve beden imajı araştırmalarında türetilmiş teknik bir terimdir.
Karıştırmayın
Beden memnuniyetsizliği (body dissatisfaction) ile sıklıkla karıştırılır. Beden memnuniyetsizliği kişinin bedeninden duyduğu duygusal hoşnutsuzluğu ve hissettiği olumsuz duygulanımı (duyuşsal boyut) ifade ederken; fotoğraf bozma prosedürünün ölçtüğü şey, bedenin boyutlarının uzaysal olarak yanlış tahmin edilmesidir (algısal boyut).
Keşfetmeye Devam Edin
Beden Dismorfik Bozukluğu
BDD
Kişinin fiziksel görünümünde başkaları tarafından fark edilmeyen veya önemsiz görülen hayali ya da abartılı kusurlarla zihinsel olarak meşgul olmasıyla karakterize ruhsal bozukluk.
Bilişsel Çarpıtma
Cognitive Distortion
Bireyin gerçekliği hatalı, abartılı veya irrasyonel biçimde algılamasına yol açan kusurlu düşünce kalıplarıdır.