Geçmişe Dönüş
Flashback
Tanım
Travmatik bir olayın veya psikoaktif madde deneyiminin, aradan uzun zaman geçmesine rağmen çevresel tetikleyicilerle zihinde sanki şu anda yaşanıyormuşçasına canlı ve istemsiz bir şekilde yeniden tecrübe edilmesi.
Örnek Vaka / Uygulama
Vietnam veya Irak savaşından dönmüş ve on yıldır sivil hayatta yaşayan bir gazinin, sokakta arka arkaya patlayan bir egzoz sesini duyduğu anda yere kapaklanarak siper alması, kalp atışlarının hızlanması ve o an kendini yeniden çatışma bölgesinde hissetmesi bir geçmişe dönüş vakasıdır.
Derin Analiz
Nörobiyolojik düzeyde geçmişe dönüşler, amigdalanın tehdit algılama mekanizmalarının aşırı uyarılması ile hipokampal işlev bozukluğunun birleşiminden kaynaklanır. Travmatik anılar, olağan epizodik bellek ağlarına entegre edilemediği için zaman damgasından yoksun şekilde depolanır. Duyusal bir uyarıcı (koku, ses, görsel) bu fragmanları tetiklediğinde, prefrontal korteksin mantıksal süzgeci devre dışı kalır; kişi anıyı hatırlamakla kalmaz, amigdalanın dominant etkisiyle o anıyı fizyolojik ve duygusal olarak yeniden yaşar. Klinik bağlamda hem Travma Sonrası Stres Bozukluğunun (TSSB) ana tanı kriterlerinden biridir hem de uzun süre önce kullanılan halüsinojenlerin (özellikle LSD) yarattığı algısal bozuklukların yıllar sonra kendiliğinden nüksetmesiyle (HPPD kapsamında) ortaya çıkabilir.
Etimoloji
İngilizce 'flash' (ani parıltı, şimşek) ve 'back' (geri) kelimelerinin birleşiminden oluşan melez yapı; bilişsel bellekte aniden çakan ve geçmişi bugüne taşıyan anlık zihinsel sıçramayı ifade eder.
Karıştırmayın
Genelde 'intrusive thought' (istemsiz düşünce) ile karıştırılır; istemsiz düşünceler zihne gelen rahatsız edici bilişsel içeriklerdir, geçmişe dönüş ise kişinin o anı ve duyusal gerçekliği şimdiki zamanda, tüm bedensel ve duygusal yüküyle yeniden deneyimlemesi halidir.
Keşfetmeye Devam Edin
Amigdala
Amygdala
Temporal lobun derinlerinde yer alan, limbik sistemin kritik bir bileşeni olup duygusal işleme, tehdit algısı ve korku koşullanmasında merkezi rol oynayan badem şeklindeki nükleer kompleks.
İncele
Dissosiyasyon
Dissociation
Bireyin bilinç, hafıza, kimlik veya çevre algısının olağan entegrasyonundan koparak bağımsızlaşmasıyla karakterize olan bir savunma mekanizması ve bilişsel süreç.
İncele