Gelişimsel Sözel Dispraksi
Developmental Verbal Dyspraxia (DVD)
Tanım
Çocuğun konuşma organlarını (dil, dudak, çene) hareket ettirmek için beyinden kaslara giden sinirsel komutları planlamakta zorlanmasıyla karakterize, nörogelişimsel bir motor konuşturma bozukluğudur.
Örnek Vaka / Uygulama
7 yaşında bir çocuk, 'patates' kelimesini söylemeye çalışırken dudak ve çenesini doğru konuma getirmekte zorlanır; ilk denemede 'tapates', ikinci denemede ise 'pakates' diyerek her seferinde farklı bir motor hata üretir ve konuşma hızı ile tonlamasında belirgin düzensizlikler görülür.
Derin Analiz
Gelişimsel sözel dispraksi, primer olarak premotor korteks, ek motor alan ve bazal ganglionlar arasındaki sensorimotor entegrasyon kusurlarından kaynaklanır. Kas zayıflığına bağlı bir dizartri tablosu değildir; sorun, fonemlerin ardışık olarak üretilmesi için gereken motor programların planlanmasındaki apraksik defisittir. Çocuklar belirli sesleri izole olarak çıkarabilirken, bu sesleri kelime veya cümle içinde birleştirirken (coarticulation) ciddi tutarsızlıklar ve prosodik bozukluklar sergilerler. Tanı sürecinde artikülasyon bozuklukları ve fonolojik bozukluklardan hassasiyetle ayrıştırılması gerekir.
Etimoloji
Yunanca 'dys-' (zorluk, bozukluk, kusurlu) + 'praxis' (eylem, hareket, uygulama) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir. Konuşma eylemini planlama ve yürütme becerisindeki nöromotor temelli aksamayı ifade eder.
Karıştırmayın
Artikülasyon bozukluğu (tekil sesleri üretememe) ve Fonolojik bozukluk (sesleri yanlış kategoriye koyma veya kuralları atlama); disprakside ise sorun seslerin 'motor planlanması' ve 'ardışıklığıdır'.