Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Gen–gen Etkileşimi

Gene–gene İnteraction

Tanım

İki veya daha fazla genin fenotipik bir karakterin, durumun veya hastalığın ortaya çıkışında birbirlerinin etkilerini modifiye etmesi durumu.

Örnek Vaka / Uygulama

Kardiyovasküler hastalık riskini inceleyen bir çalışmada, A geninin tek başına kardiyak olay riskini anlamlı düzeyde artırmadığı, ancak B geninin belirli bir varyantıyla aynı anda eksprese olduğunda miyokard enfarktüsü riskini katbekat artırdığı gözlemlenmiştir. Bu durum, bireysel genetik taramaların ötesinde neden çoklu gen kombinasyonlarının analiz edilmesi gerektiğinin somut bir kanıtıdır.

Derin Analiz

Genetik ve kantitatif genetik bağlamında, gen-gen etkileşimi (epistaz terimiyle de yakından ilişkili olmakla birlikte daha geniş bir kapsama sahiptir), tek bir genin etki mekanizmasının ötesine geçerek birden fazla lokustaki allellerin kombinatoryal etkilerini inceler. Kompleks fenotiplerin ve çok faktörlü hastalıkların (şizofreni, tip 2 diyabet, otoimmün bozukluklar vb.) kalıtım mimarisini anlamada temel bir kavramdır. Doğrusal olmayan (non-linear) biyolojik yolları ve protein-protein ağlarındaki dinamik süreçleri hesaba katmadan yapılan tekli gen analizleri, varyansın büyük kısmını açıklayamamaktadır; bu nedenle gen-gen etkileşim modelleri, modern genom çapında ilişki çalışmalarının (GWAS) kaçınılmaz bir tamamlayıcısıdır.

Etimoloji

İngilizce 'gene' (gen, Almanca 'Gen', Yunanca 'genos' [soğ, soy, doğum] kökünden türetilmiştir) kelimelerinin birleşiminden oluşan bileşik terim.

Karıştırmayın

Epistaz (genellikle bir genin diğerini maskelemesi olarak dar bir kapsamda değerlendirilirken, gen-gen etkileşimi daha geniş bir interaktif spektrumu kapsar) ve gen-çevre etkileşimi (genetik altyapının çevresel faktörlerle olan varyasyonu ile karıştırılmamalıdır).