Gizli Gözlemci
Hidden Observer
Tanım
Bireyin bilinçli farkındalığının dışındaki uyaranları kaydedebilen ve hipnotik dissosiyasyon durumlarında ortaya çıkan intrapsişik yapı.
Örnek Vaka / Uygulama
Buzlu suya eli sokulan ve hipnoz altında 'hiçbir soğukluk veya acı hissetmediğini' söyleyen bir deneğin, araştırmacının 'Elini kaldırmadan, içindeki gizli parçanın acıyı hissedip hissetmediğini parmağınla işaret et' komutuna istinaden parmağını kaldırması, gizli gözlemcinin varlığına pratik bir kanıt sunar.
Derin Analiz
Ernest R. Hilgard’ın neodissosiyasyon teorisinin temel taşını oluşturan gizli gözlemci, insan zihninin paralel bilgi işleme kapasitelerini ve bilinçaltı katmanlaşmasını inceler. Hipnoz altındaki bir bireyin telkin yoluyla belirli bir uyaranı (örneğin ağrıyı) hissetmediğini sözlü olarak bildirmesine rağmen, el işaretleri gibi motor yanıtlar aracılığıyla aslında o uyaranı kaydettiğini gösteren deneysel gözlemlere dayanır. Bu durum, bilinç akışının bölünebileceğini, bir kısmın acıyı engellerken diğer bir kısmın (gizli gözlemcinin) olan biteni izlemeye ve kaydetmeye devam ettiğini ortaya koyar. Nörobiyolojik düzeyde, yürütücü işlevler ile birincil duyusal korteksler arasındaki bağlantıların dissosiyatif süreçlerle modüle edilmesinin bir yansıması olarak değerlendirilir.
Etimoloji
İngilizce 'hidden' (gizli, saklı, Orta İngilizce 'huden') ve 'observer' (gözlemci, Latince 'observare' [dikkatle izlemek, gözetlemek]) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Bilinç dışı (unconscious) kavramıyla karıştırılabilir; ancak bilinç dışı daha geniş bir psikanalitik alanı kapsarken, gizli gözlemci spesifik olarak hipnotik dissosiyasyon sırasında paralel işleyen aktif bir bilişsel alt sistemi temsil eder.