Gömülü Figür
Embedded Figure
Tanım
Daha büyük bir görsel örüntünün içine ustaca gizlenmiş, ilk bakışta fark edilmeyen ancak dikkatli veya tekrarlayan incelemelerle açığa çıkan belirsiz görsel yapı.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik bir nöropsikoloji değerlendirmesinde, hastaya karmaşık geometrik çizgilerden oluşan büyük bir çizim gösterilir ve bunun içine gizlenmiş üçgeni bulması istenir. Alan bağımlı bir birey büyük desenin bütünlüğüne takılıp kalırken, alan bağımsız bir birey arka plandaki karmaşayı bastırarak gömülü figürü hızla izole eder.
Derin Analiz
Gömülü figürler, algısal örgütlenme, örüntü tanıma ve figür-zemin ilişkisi (figure-ground relationship) dinamiklerini incelemek için bilişsel psikolojide sıklıkla kullanılan uyarıcılardır. Gestalt psikolojisi ilkeleri çerçevesinde, görsel sistem karmaşık bir uyarıcı dizgesiyle karşılaştığında bilgiyi organize etmek için 'iyi gestal' (simetri, kapalılık, devamlılık) arayışına girer. Gömülü figür testlerinde (Örn: Witkin'in Gömülü Figürler Testi), bireyin karmaşık bir arka plan içinden basit bir hedef şekli soyutlayabilme yeteneği ölçülür. Bu süreç, alan bağımlılığı (field dependence) ve alan bağımsızlığı (field independence) bilişsel stillerinin değerlendirilmesinde kritik bir nörobilişsel göstergedir. Görsel korteksteki (özellikle V1 ve V4 alanları ile ventral akım boyunca) erken ve geç evre görsel işleme mekanizmaları, dikkat modülasyonu eşliğinde bu figürlerin çözümlenmesinde rol oynar.
Etimoloji
İngilizce 'embed' (gömmek, içine yerleştirmek; Eski Fransızca 'embasser' ve Germen köklerinden) ile 'figure' (şekil, biçim; Latince 'figura') kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Çift anlamlı figürler (ambiguous figures) ile karıştırılabilir; ancak çift anlamlı figürlerde (Rubin kasesi gibi) bütün algısal alan iki farklı biçim arasında yer değiştirirken, gömülü figürde asıl amaç büyük bütünün içindeki saklı bir alt unsuru ayrıştırmaktır.