Haptik İllüzyon
Haptic İllusion
Tanım
Bir nesneyle istemli ve yönlendirilmiş temas sonucunda ortaya çıkan her türlü yanlış algı.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir bireyin, boyları aslında tamamen eşit olan iki metal çubuktan uçlarında dışa dönük ok uçları olanı, içe dönük ok uçlu olana göre dokunarak daha uzun olduğunu algılaması haptik illüzyonun klasik bir örneğidir.
Derin Analiz
Haptik illüzyonlar, somatosasyoneal sistemin, özellikle de aktif dokunma (active touch) sürecinin, duyusal girdileri işlerken beklentiler, motor komutlar ve mekânsal referans çerçeveleri nedeniyle düştüğü algısal yanılgılardır. Derideki mekanoreseptörlerden (Merkel diskleri, Meissner cisimcikleri vb.) ve kas-iskelet sistemindeki proprioseptörlerden gelen sinyallerin serebral kortekste (özellikle birincil ve ikincil somatosasyonal korteksler) bütünleştirilmesi sırasında, beyin bazı geometrik veya dokunsal özellikleri yanlış yorumlar. Örneğin, ünlü haptic Müller-Lyer illüzyonunda, parmakların nesnenin kenarları boyunca yaptığı istemli hareketler, motor geri bildirim ile dokunsal girdinin çelişmesi sonucunda boyut algısının bozulmasına yol açar. Bu durum, dokunma duyusunun da tıpkı görme duyusu gibi pasif bir kayıt cihazı değil, aktif bir bilişsel inşa süreci olduğunu gösterir.
Etimoloji
Karıştırmayın
Dokunsal illüzyon (tactile illusion) ile sıklıkla karıştırılır; ancak dokunsal illüzyon genellikle pasif deri uyarımına dayanırken, haptik illüzyon nesneyle aktif, istemli ve keşfe dayalı bir teması gerektirir.