Hayalet Görünüm
Apparition
Tanım
Algılanan bir nesnenin bozulmasından kaynaklanan görsel yanılsama veya bir hayalet ya da ruhun algılanan tezahürü.
Örnek Vaka / Uygulama
Alkol bağımlılığı tanısıyla kliniğe yatırılan 52 numaralı erkek hasta, odanın köşesinde kendisine dik dik bakan karanlık, tehditkâr bir silüet (apparition) gördüğünü iddia etmektedir. Yapılan nörolojik ve toksikolojik değerlendirmelerde, bu görsel illüzyonun alkol yoksunluğuna bağlı gelişen akut algısal bozukluklardan kaynaklandığı ve hastanın görsel girdileri işleme sürecinde frontal lob inhibisyon kaybı yaşadığı saptanmıştır.
Derin Analiz
Hayalet görünüm (apparition), temelde görsel algı mekanizmalarının ve üst düzey bilişsel süreçlerin sekteye uğramasıyla ortaya çıkan bir fenomenolojik durumdur. Nöropsikolojik açıdan incelendiğinde; primer görsel korteks, temporal lop yapıları (özellikle fusiform yüz alanı) ve parietal entegrasyon merkezleri arasındaki sinaptik iletim anomalileri veya eksitatör-inhibitör dengesizlikler bu tür görsel illüzyonların tetikleyicisi olabilir. Klinik düzlemde ise alkol kaynaklı psikotik bozukluklar, toksik ensefalopatiler veya çeşitli nörodejeneratif süreçler sırasında striataltalamokortikal devredeki aksamalar, hastanın çevresel uyaranları tehditkar hayalet figürler olarak yanlış yorumlamasına (pareidolia veya gerçekte var olmayan nesnelerin projeksiyonuna) zemin hazırlar. Bu algısal bozukluk, yalnızca dışsal uyaranların hatalı kodlanması değil, aynı zamanda içsel hafıza izlerinin ve korku devrelerinin (amigdala öncüllü) aniden bilinç alanına sızmasının bir neticesidir.
Etimoloji
Latince 'apparentia' (görünme, zuhur etme) fiil kökünden türetilmiş olup, 'apparere' (ortaya çıkmak, göz önüne gelmek) fiiline dayanır.
Karıştırmayın
Hallüsinasyon (dışsal uyaran olmaksızın algı oluşması) ile karıştırılabilir; ancak apparition, sıklıkla gerçek bir nesnenin veya çevresel formun çarpıtılarak algılanması (illüzyon) temelinde şekillenir.