Hemisferik Kodlama-geri Getirme Asimetrisi (HERA)
Hemispheric Encoding–retrieval Asymmetry (HERA)
Tanım
Sol serebral hemisferin bellek kodlama sürecinde, sağ hemisferin ise bellekten geri getirme sürecinde daha baskın olduğunu öne süren nörobiyolojik hipotez.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir katılımcıya yeni bir kelime listesi ezberletilirken yapılan fMRI taramasında sol prefrontal bölgede yoğun metabolik aktivite gözlenirken, aynı katılımcı daha sonra bu kelimeleri hatrlamaya çalıştığında (geri getirme) sağ prefrontal korteksin aktivasyon gösterdiği gözlemlenir.
Derin Analiz
Endel Tulving ve meslektaşları tarafından nörogörüntüleme verilerine (PET ve fMRI) dayanılarak formüle edilen HERA modeli, episodik belleğin beyindeki işlevsel lateralizasyonunu açıklamayı hedefler. Modelin temel önermesi, sol prefrontal korteksin yeni anıların oluşturulmasında (kodlama) merkezi bir rol oynarken, sağ prefrontal korteksin daha önce kaydedilmiş bilgilerin bilinçli olarak hatıra getirilmesinde (geri getirme) aktifleştiğidir. Ancak bu ayrım mutlak bir ikilik değildir; uyarıcının sözel veya görsel niteliği gibi faktörler bu asimetrinin derecesini modüle edebilir.
Etimoloji
Karıştırmayın
Sol/sağ beyin miti (left-brain/right-brain myth) ile karıştırılmamalıdır; HERA, genel bir kişilik veya yetenek bölünmesi değil, episodik belleğin spesifik operasyonel evrelerine özgü bir sinirsel işbölümüdür.