Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Hemlok

Hemlock

Tanım

Maydanozgiller familyasından, içerdiği zehirli alkaloidler nedeniyle nörotoksik etki yaratan ve antik çağlardan beri infaz ile intihar amaçlı kullanılan zehirli bir bitki türü.

Örnek Vaka / Uygulama

Antik Atina'da mahkûm edilen filozof Sokrates'e infaz amacıyla hemlok özütü içeren kupanın içirilmesi, bu bitkinin tarihsel ve toksikolojik etkisinin en bilinen insanlı vaka örneğidir. Toksikologlar bu vakayı, koniinin bacaklardan başlayıp yukarı doğru yayılan asendan paralizi (yükselen felç) mekanizmasıyla tam bir uyum içinde açıklar.

Derin Analiz

Hemlok (Conium maculatum), içerdiği koniin alkaloidi sayesinde merkezi sinir sistemini ve periferik sinir-kas kavşağını doğrudan hedef alan güçlü bir nörotoksindir. Koniin, kimyasal olarak nikotine benzer bir etki göstererek iskelet kaslarında önce uyarılmaya, ardından ise nükotinik asetilkolin reseptörlerinin bloke olmasıyla birlikte yukarı doğru yayılan felç tablosuna yol açar. Öpücük benzeri bir solunum yetmezliği ile ölüm, bilinç yerindeyken gerçekleşir; bu da antik dönem filozofu Sokrates'in ölüm tasvirlerinde sıklıkla klinik ve toksikolojik bir referans olarak ele alınmasına neden olmuştur.

Etimoloji

Eski İngilizce 'hemlic' veya 'hymlic' kelimesinden türetilmiş olup, muhtemelen yabani ot anlamına gelen 'heym' ve gür bitki örtüsünü ifade eden 'leac' köklerinin birleşiminden evrilmiştir.

Karıştırmayın

Güzelavratotu (Atropa belladonna) ile sıklıkla karıştırılır; ancak güzelavratotu antikolinerjik deliryum tablolarına yol açarken, hemlok doğrudan motor uç plaklarını felç ederek bilinç açık kalmasına rağmen respiratuar arrest (solunum durması) ile sonuçlanır.