Hesaplamalı Metafor
Computational Metaphor
Tanım
Zihnin, tıpkı bir bilgisayar gibi semboller üzerinde işlemler gerçekleştiren bir bilgi işleme aygıtı olarak modellenmesini öngören bilişsel paradigma.
Örnek Vaka / Uygulama
Bilişsel bir psikoloğun, bir bireyin dikkat eksikliğini incelerken beynin işleyen belleğini (working memory) bilgisayarın RAM'ine, uzun süreli belleğini ise sabit diske (SSD/HDD) benzeterek, 'işlemci aşırı yüklenmesi' veya 'bellek sızıntısı' analojileriyle bilişsel darboğazları modellemesi.
Derin Analiz
Bilişsel bilimlerin ve yapay zekanın erken dönem temellerini oluşturan bu kavram, insan zihnini donanım (beyin) ve yazılım (zihinsel süreçler/algoritmalar) ikiliği üzerinden ele alır. Klasik bilişselciliğin merkezi kabullerinden biri olup, algılama, belleğe kaydetme, işleme ve çıktı üretme süreçlerinin sembol manipülasyonu yoluyla işlediğini varsayar. Bilgi işleme yaklaşımı, duyusal girdilerin kodlanması, depolanması ve yürütücü işlevler tarafından işlenerek davranışsal çıktılara dönüştürülmesini matematiksel ve mantıksal bir çerçevede inceler. Ancak modern enaktivizm ve dağıtık biliş modelleri, bu metaforun zihnin bedenleşmiş (embodied) ve çevresiyle dinamik etkileşim içinde olan yapısını göz ardı ettiği yönünde eleştiriler getirmektedir.
Etimoloji
Latince 'computare' (hesaplamak, toplamak, hesap yapmak) kökünden türetilen 'computational' ile Yunanca 'metapherein' (başka bir yere taşımak, aktarmak) fiilinden gelen 'metaphor' kelimelerinin birleşiminden oluşmuştur.
Karıştırmayın
Bedenleşmiş Biliş (Embodied Cognition) ile karıştırılır; hesaplamalı metafor zihni soyut bir bilgi işlemci olarak görürken, bedenleşmiş biliş zihnin fiziksel bedenden ve çevresel etkileşimden ayrı düşünülemeyeceğini savunur.
Keşfetmeye Devam Edin
Bilişsel Bilim
Cognitive Science
Zihnin, zekanın ve mental süreçlerin doğasını anlamak amacıyla bilişsel psikoloji, yapay zekâ, sinirbilim, felsefe, dilbilim ve antropolojiyi bir araya getiren disiplinler arası alan.
Yapay Zeka
AI
İnsan zihnine özgü bilişsel işlevleri (öğrenme, problem çözme, algılama ve karar alma) taklit eden hesaplamalı sistemler ve algoritmalar bütünü.